Zikrullah

İslam, dini ibadetleri hem manevi beslenme vesilesi yapmış ve hem de katagorilere ayırmıştır. Resmileştirilen, kayda bağlanan, şartlara bağlanan ibadetler vardır. Ayrıca, kayda bağlanmamış, şartalara bağlanmamış ibadetler de vardır.

Bu ibadetlerin her iki nevisi de kulu Allah'a yaklaştırır.

Namaz dinin direği sayılmıştır. Fakir-zengin, sağlıklı-sağlıksız, mukim-yolcu... herkese emredilmiştir.

Oruç yılda sadece Ramazan ayı içinde tutulması farzdır. Ramazan dışında oruç tutmak nafiledir. Bir kişi Ramazan orucunu keyfi olarak Ramazan dışında tutamaz. Ayrıca oruç tutabilmek için sağlıklı olma gereği de vardır.

Zekat verebilmek için gerekli mal varlığına sahip olmak gerekir. Hac için hem bedeni yeterlilik ve hem de mali kaynak gerekir.

Bu hatırlatmalardan şunu demek istiyoruz ki, İslâm'ın temel şartlarından sayılan ibadetlerimiz, belirli kayıtlara, şart ve rûkünlere bağlıdır. Zaman, mekân, sağlık, malî varlık ve benzeri şeyler söz konusudur.

Ancak hiçbir ön şarta bağlı olmayan, zaman, mekân, sağlık, mal ve benzeri hiçbir şarta bağlı olmayan bir ibadet var ki, hayatın her anını kapsamaktadır. Zikrullah (yani Allah'ı anmak) adı verilen bu ibadette kayıt yoktur, şart yoktur, sınır yoktur, zaman yoktur, mekân yoktur, sayı yoktur, taharet şartı yoktur. Ayakta, otururken, yatarken veya diğer hallerde de yapılır.

Ayet-i Kerime'de zikir için üç hal sayılıyor; "ayakta, otururken ve yanları üzerine yatarken" diye. Şeyhül-İslam Ebussuûd Efendi tefsirinde bu Ayet-i Kerime'yi izah ederken şöyle diyor: "Her ne kadar ayette üç halden bahsediliyorsa da, aslında diğer hallere de işaret vardır. Zikir için bütün haller caizdir. Mesela âdetli veya lohusa olan bir hanım namaz kılamaz, oruç tutamaz, ancak zikrullah yapabilir."

Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyuruluyor: "Allah-ı çok zikredin..." Bu ayetteki "çok" kelimesinin bir sınırı koyulmamıştır. Yüz, bin, onbin gibi bir sınır yoktur. Kişi haline durumuna, şartlarına göre Allah'ı zikreder. Zikir çoğu kez Esma-i Hüsna denilen, Allah-ü Teala'nın 99 ismi okunarak yapılır. Ayrıca zikir cümleleri de vardır.

Zikir Kur'an-ı Kerim'de en çok emredilen ibadettir. 300'den fazla ayette zikir konusu işlenir.

Namaz da bir zikirdir, ancak zikir namazdan ibaret değildir. Namazın dışında müstakil olarak zikir vardır.

Zikrin cehri (yeni sesli) hafi (yani kalbi) olarak yapılması caizdir. Ancak dilin ve kalbin müşterek yaptığı zikir hepsinden daha faziletlidir.

Zikirden maksat Allah'ı daima hatırlamak, gaflete düşüp unutmamaktır. İnanarak Allah'ı hatırlayan insan, Allah'ın emirlerini yerine getirir ve yasaklarından sakınır.

Böylece zikir ehli olanların imanı kuvvetlenir. Allah'a karşı olan sevgi ve bağlılıkları artar, nefisleri arınır.

Bu insanların oluşturacağı topluluklar da huzurlu ve mesut olurlar. Zaten yaradılışın gayesi, kulluktur. Zikir insanı temizler, güzelleştirir, yaradılış gayesine taşır.

Öyleyse zikrin mahiyetini öğrenmek, gereğini yapmak lazımdır. Unutulmamalıdır ki; bir toplum zikrullah ile kaynaştığı oranda huzur ve saadet bulur.