Toplumsal sorunumuz vitamin B12 eksikliği

Vitamin B12 eksikliği toplumsal bir problem haline geldi. Problemlerimizi ve çözümlerimizi algılamadaki yetersizliğimizin belki de sebeplerinden biri bu olabilir diye B12 vitaminini yazmaya karar verdim. 

Suda çözünebilen bir vitamin olan B12 vücudun birçok normal işlevine katkı sağlayan bir vitamindir. B12 vitamini vücutta üretilemediği için dışarıdan besinler veya takviye gıda ürünleri vasıtası ile alınması zorunludur. 

Kobalamin olarak bilinen hayvansal kaynaklı gıdalar içerisinde yer alan bir vitamindir. Mideden salgılanan bir protein olan intrensek faktör ile birleşir. Daha sonrasında ince bağırsağa geçen B12 vitamini ve intrensek faktör kompleksi buradaki hücreler tarafından algılanarak ileum denen yerde emilerek kan dolaşımına geçer, karaciğerde  depolanır, böbreklerden atılır.  

Normal insan vücudunda karaciğer yüksek miktarda B12 vitamini depolayarak eksiklik oluşumunu engellemeye çalışır. Ancak bu depo, B12 vitamini yeterli emilemediğinde veya besinlerle alımında bir eksiklik söz konusu olduğunda sadece sınırlı bir süre yeterli olur.

Vücudun birçok normal fonksiyonuna katkı sağlar. 

Kırmızı kan hücresi olan eritrositlerin üretiminde, kemik iliğinin normal fonksiyonlarının desteklenmesi, bir aminoasit türü olan homosisteinin metabolizmasında, vücudun normal işlevlerinin desteklenmesi, enerji üretiminde, vücudun normal metabolik aktivitelerinin desteklenmesinde rol oynar. Alyuvar üretiminde folik asitin (B9) düzenlenmesine yardım eder ve demir kullanımına yardımcı olur. B12 vitamini sinir tahribatını önler, doğurganlığı sağlar, hücre oluşumunu ve uzun yaşamasını sağlar, sinir uçlarının normal gelişimini kolaylaştırır, hafızanın güçlenmesine ve öğrenmeye yardım eder. B12 vitamini bir hidrojen alıcısı olarak koenzim görevi yapar ve çeşitli metabolizma faaliyetlerini yürütür. En önemli işlevlerinden biri gen kopyalanmasında koenzim olarak görev yapmasıdır. Ayrıca protein sentezi, aneminin önlenmesi, karbonhidrat ve yağ metabolizması için de gereklidir. 

B12 vitamin eksikliği emilim problemlerinde,  pernisiyöz anemi denen otoimmün hastalıkta, besinlerin emiliminin azalmasına neden olan gastrit, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı gibi bazı sindirim sistemi bozuklukları, obezite ameliyatları (gastrik bypass veya midenin kısımlarının çıkarılması ) ve yaşlılık B12 eksikliğine yol açabilir. Kronik alkolizm  olan bireyler de aynı nedenle B12 vitamini eksikliği yaşayabilir. Ayrıca şeker hastalığı nedeniyle bazı ilaçları kullananlar, sürekli bitkisel vegan beslenme tarzı uygulayanlar, uzun süreli reflü ve mide  şikayetleri nedeniyle ilaç kullananlarda B12 eksikliği oluşabilir. 

B12 vitamin eksikliği sonucunda birçok belirti ve bulgu ortaya çıkabilir. 

Soluk veya sarı renkli cilt görünümü, yorgunluk ve halsizlik, özellikle ekstremitelerde belirgin iğne batması ve karıncalanma gibi hislerin oluşumu, 

ağız ve dil çevresinde yara ve çatlak oluşumu, nefes darlığı ve sersemlik, hafıza kaybı, yürüme bozukluğu, görme işlevleri ile ilgili problemler, depresyon gibi 

duygu durum değişiklikleri olabilir. B12 eksikliğinde kalın sinir liflerinde miyelin kaybı oluştuğundan işitme kaybı, vertigo denen baş dönmesi ve çınlama ayrıca bunama hastalığı Alzheimer görülebilir. 

B12 vitamini için normal kabul edilen kan düzeyi 300 pg/ml'nin üzeri olarak ifade edilse en az 500 olmasında fayda vardır. B12 vitamini en çok hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur. Bitkilerde bulunmaz. B12 vitamininin en çok bulunduğu besinler karaciğer, dana, kuzu, tavuk ve hindi eti, balık, süt, yumurtadır.

Eksikliğinde B12 takviyesi şarttır ve bu vitamin endüstriyel olarak sadece bakteriyel fermantasyon sentezi ile üretilebilir. B12 vitamini eksikliği anemisi ile folat eksikliği anemisi sıklıkla birlikte görülür ve ayırt edilmeleri zor olabilir. Bu yüzden B12 vitamini ile folik asit (vitamin B9) birlikte alınmasında fayda vardır.   

Aşırı B12 vitamini alımı toksik veya zararlı nitelikler göstermemiştir. B12 böbreklerden atıldığı için, B12 hapları böbrek hastalığı olan kişiler için önerilmez. Aspirin, bazı antibiyotikler, hazımsızlık tedavisinde kullanılan ilaçlar, diyabet tedavisinde kullanılan metformin, doğum kontrol ilaçları, ülser, gastrit vb. tedavisinde kullanılan asit salınımını önleyen ilaçlar, B12 ilaçlarının emilimini azaltabilir. Böyle durumlarda iğne ya da dilaltı spreyleri formları kullanılmalıdır.