İstanbul ve Boğazlar konusunda Rus baskısı/ Ahmet Oğuz BAHADIR

İstanbul ve Boğazlar sorumu, Rusya ile İngiltere ve Fransa arasında yapılan diplomatik temaslar esnasında Rus Dışişleri Bakanı Sazonof'un istifa erdim tehdidi karşısında görüşmelerde Rusya lehine gelişmeler olur.1 2 mart 1915'de Grey, Sazonof'a İngiliz istekleri kabul edildiği takdirde Rus isteklerinin kabul edilebileceğini bildirir. Sazonof 20 mart 1915'de verdiği karşılıkla,İngiliz isteklerinin kabul edildiğini bildirerek anlaşmazlık çözülmüş olur.Fransa, Sazonof'un istifa önerisine karşı sözlü olarak olumlu cevap vermişse de herhangi bir yazılı belgeye dayanan girişimde bulunmamıştır. Açıkçası savaş sonunda yapılacak anlaşmalara kadar oyalama siyaseti izlemek istemiştir. Rusya ise Fransa üzerinde, boğazlar konusunda siyasi baskıya başlar. Bu hem basın hem de diplomasi yolu ile olur.Rus basınında çıkan yazılar ve bunların en etkilisi olan 14 Mart 1915 tarihli Trubestkoy'un yazısı karşısında Fransa yeni bir düşünceye yönelir. Fransa Dışişleri Bakanı Delcasse Fransa'nın, kendisi için kararlaştırdığı menfaatleri kabul olunduğu takdirde Rus isteklerinin kabul edileceğini bildirir. Sazonof  16 Mart 1915'de Fransız isteklerini inceleyerek "Bütün isteklerinizi kabul  ediyorum" der. Fakat diplomatik temaslar bir anlaşmaya dökülmez. Delcasse anlaşmaları yine ileri bir tarihe bırakmak ister.Sazonof , Delcasse'den 12 mart tarihli İngiliz belgesine benzeyen bir belgeyi ister.Fransız basını, Rusya'nın İstanbul'u istemesini tenkide başlar. Çünkü İstanbul ve Boğazlara sahip Rusya'nın, Akdeniz'de Fransa için tehlikeli bir rakip olacağını yazarlar.Ayrıca Boğazları almak için savaşan askerlerin İngiliz ve Fransız askerleri olduğunu, Rusyanın haksız isteklerde bulunduğunu yazarlar. Paris Elçisi İzvolski durumu Sazonof'a bildirir.  Rus Genelkurmay Başkanı Yanuşkeviç 3 nisan 1915'de Fransa'ya sert bir karşılık verir:"Çanakkale Savaşı bitmedi, ileride oraya daha çok kuvvetlerin gönderilmesi gerekecektir. Rusya bu işe hazırlanıyor. Bütün cepheler bütün olarak alınmalıdır. Her bağlaşığın gayretinin tümü göz önünde bulundurulmalıdır. Rus cephesinde Rus'lar, Almanların  31 piyade, 9 süvari tümenine, Avusturya'nın 46 piyade tümenine karşı savaşıyor. Rusya Kafkasya ve Sarıkamış'ta 200 Türk taburuna karşı savaşıyor. Böylelikle bağlaşıklarına yalnız Çanakkale'de değil, Mısır ve Iraktaki işlerini de kolaylaştırıyor.""Delcasse bu karşılık karşısında Rus isteklerinin kabulü için gerekli emri verir.