THM ile ilgili genel bilgiler

Türk Halk Musıkîsi Ses Sistemi:

Prof. Dr. Yalçın Tura, "Türk Musıkîsinin ses sistemi, Türk Halk Musıkîsinin ses sistemidir. Türk Halk Musıkîsi ses sistemi, hemen bütün eski nazariyat kitaplarındaki temel bilgilerle tam bir mutâbakat hâlindedir.

Bugün bağlamaların sapında rastladığımız perde sıralanışı ve aralık dizilişi ile Horasan Tanbûru'nun perdeleri arasında da tam bir mutâbakat görüyoruz. Horasan Tanburu'nun, muhtelif düzenler ve gerektiğinde, perdelerindeki küçük oynatmalarla, çok daha zengin bir ses dünyasına açılabilmeye imkân verdiğini de bu arada öğrenmiş oluyoruz.

Geleneksel Sistem: Sekizliyi gayrimüsâvîon yedi aralığa bölmektedir. Hesabça açık tatbikatta kapalı bir sistemdir. En az bin yıldan beri uygulanmakta ve izah edilmektedir. Günümüzde Halk Müziği içinde, bütün canlılığıyla yaşamaktadır"  demektedir.

Türk Halk Müziği, Türkiye'nin çeşitli yörelerinde, farklı ağızlar ve formlarda söylenen, Türkçe, yöresel etnik müziklerin tümü. Yapısal olarak folklorun bir parçasıdır.

Türk Halk Müziği, kısaca (THM) sözlü halk müziği ve sözsüz halk müziği olmak üzere ikiye ayrılır. Sözlü halk müziğine, genel olarak türkü adı verilir. Sözsüz halk müziği ise düzenli yöresel çalgı ezgileridir.

Türk Halk Müziği kapsamında dikkate alınan eserler, klâsik ve modern olmak üzere ikiye ayrılır:

1- Klâsik Türk Halk Müziği, çeşitli yörelerden derlenmiş birçoğu anonim olan türkülerden ve sözsüz halk müziklerinden oluşur. Anonim eserlerin sözü ve bestesinin kime ait olduğu bilinmez ve yöreye mal olmuştur.

2- Modern Türk Halk Müziği ise, 1970'li yıllardan sonraki dönemde eski yöresel müzik kalıpları örnek alınarak oluşturulmuş, sözü ve bestesi belli olan halk müzikleridir.

Türk Halk Müziği'nde çalınan çalgılar yöreye göre değişmekle birlikte temel çalgılar; bağlama, davul, zurna, klârnet ve darbuka'dır. Bunun dışında yöreye özgü sazlar bulunmaktadır. Örneğin: kemençe, Doğu Karadeniz; sipsi, Teke (Antalya Körfezi ile Fethiye Körfezi arasında Akdeniz'e doğru uzanan yarımadadır. Göller Bölgesi'yle kuzeyden sınırlanır) yöresinde sıklıkla görülen bir çalgıdır.

Türk Halk Müziği, halk oyunları ve halkbilim ile de yakından ilgilidir.

TRT kurulduğu yıllardan itibaren yöre, yöre araştırma yaparak; pek çok anonim türküyü kaynağından derlemiş ve arşivlemiştir. Bu türküler, THM'nin temel kaynaklarıdır. Öte yandan, yöresel sanatçılar da yörelerindeki unutulmuş veya unutulagelen türkülerin pek çoğunu kayda geçirmişlerdir.

Türk Halk Müziği genel itibariyle şu yörelere ayrılır: Karadeniz, Trakya, Ege, Teke, Doğu Anadolu, İç Anadolu, Kafkas. Bunun dışında genel karakteristiğine göre; Bektâşi, halay, teke, zeybek gibi türlere ayrılır. Ayrıca il bazında türküler kategorilendirilmiştir.

KAYNAK: Vikipedi, Hitit Üniversitesi, Yılmaz Öztuna-Türk Musıkîsi Ansiklopodisi, Yalçın Tura-Türk Musıkîsinin Mes'eleleri.