Hicaz isyanı

IV. ordu komutanı Cemal Paşa, Hicaz Kuvve-i Seferiye Komutanı Fahrettin Paşanın, Mekke seferi için istediği askeri birlikleri, askeri araç ve teçhizatı karşılayamadığı için 19 Ağustos 1916 da, Enver Paşa'dan telle şu istekte bulunur: "" Elimdeki mevcut askeri birliklerle, askeri araç ve gereçlerle hem Hicaz, hem de Sina cephesindeki vuruşmaları yapmam mümkün olamaz.Enver Paşa, Birinci Genel savaşın Batı Cephesinde zaferle sonuçlanacağına aşırı inanmaktadır. Bu nedenle Almanya ve Avusturya'ya gönderdiği birlikleri geri çekmeyi düşünmemektedir. Ülkemizde de askeri kaynaklarda tükendiği için, IV. orduya yeni asker ve askeri teçhizat göndermeyeceğinden Cemal paşanın isteğini kabul eder ve şu karşılığı verir: Sina bölgesindeki askeri harekatın durdurulmasını ve Mekke'nin alınması emrini bildirir. Arap yarımadasındaki su ve ulaşım yetersizliği nedeni ile Fahrettin Paşa Şerif Hüseyin isyanını bastıramadığı gibi Mekke'ye dahi gidemez. Çünkü Arap halkı ve yöneticileri, Halifeye bağlı değillerdi. Hepsi de İngilizlere bağlıydılar. İngilizlerin yanında Halifeye karşı savaşmaya hazırdırlar. Bu nedenle Şerif Hüseyin'in başlattığı isyan bastırılamamıştır.Fahrettin Paşa Şerif Hüseyin'in isyanını bastıramayınca 27 Eylül 1916'da Resül Ayn'da Enver Paşa ile Cemal Paşa buluşurlar ve şu kararı alırlar: Mekke seferinden vazgeçilmesine ve Medine'nin savunulması kararlaştırılır. Bu karar üzerine Fahrettin Paşa, Medine çevresinde Şerif Hüseyin'in ve İngilizlerin Türk düşmanlığı duyguları ile silahlandırdığı Arap oymakları, İslami kardeşlik düşüncelerini hepten unutarak saldırıya geçerler. 2 Ekim 1916 da başlayan bu saldıklara karşı Fahrettin Paşa bu hain saldırılara karşı 21-22 Ekim 1916 tarihine kadar karşı saldırıya geçerek Arap oymaklarını dağıtır ve zafere ulaşır. Kasım ayı içerisinde Fransız Generali Biram en'in isteği üzerine Şerif Abdullah komutasında yeniden saldırıya geçerler. Fahrettin Paşa 28 Kasım 1916 da, Şerif Abdullah komutasındaki Arap oymaklarına karşı düzenlediği saldırı ile ikinci bir zafer daha kazanır. Buy zaferle morali çok yükselen Fahrettin Paşa 20 Arlık tarihine kadar çevredeki Arap oymaklarını etkisiz hale getirdikten sora Cemal paşaya bir tel çeker. Mekke seferini askeri isteklerim karşılandığı takdirde yapabilirim der. Cemal Paşa, 23 Aralık 1916 günü Fahrettin Paşaya telle şu karşılığı verir:1- İngilizler çölü istirdat ve belki Filistin'e taarruz maksadı ile Ariş'e pek ziyade yaklaşan şimendöfere istinat ederek ilerliyorlar. 2-Hicaz Kuvve-i Seferiyesinin Mekke istikametinde ilerlemesi tehir edilmiştir. Hicaz Kuvve-i seferiyesi şimdilik müdafa-i sevkücceyşiye halinde kalacaktır. 3-Şimalden ikmal efradı, malzeme ve cephane müstesna olmak üzere ne bir kıt'a ne de bir deve gönderilemeyeceği hesap edilmelidir. 4- Hediye istasyonu dâhil Medine şimendöfer kısmının muhafazası dahi Hicaz kuvve-i seferiye kumandanlığına verilmiştir. 5-Bu vaziyete ve maksada göre mevcut kuvvet ve vesaitinizle kuvvetli bir müdafaa tesis etmeniz için vaz-ülceyş-i hazurunızda zaruri göreceğiniz tadilatı yapabilirsiniz. 6- Tahkimata devam edilmelidir. 7- Mahaza(bununla birlikte) bu emrin ihtiva ettiği maksat harice hiçbir emare vermemek için Mekke seferi ihrazatının faaliyetle idamesi matluptur. 8- Şerif Hazretlerine( Şerif Ali Haydar Paşaya) da kezalik zata mahsus şifre ile bu mealde malumat verilmiştir. Cemal Paşa bu teli şu maksatla çekmiştir:Çanakkale savaşlarında mağlup duruma düşen ve amaçlarına ulaşamayan İngiltere 9-10 Ocak 1916 tarihinde kuvvetlerini tamamen çeker. 300000 kişilik büyük bir ordu İskenderiye Limanından Mısır'a çıkarılır. Falkenhayn'ın saldırıları karşısında ağır kayıplar veren Fransa ezilme durumuna düşecek hale gelince, İngilizler Mısırdaki askerin 240000 nini Batı cephesine çeker. Geri kalan 60000 askeri de Osmanlı topraklarındaki emperyalist amaçları için kullanacaklardı. İngilizler bu kuvvetin bir kısmını Haziran ve Temmuz aylarında Süveyş Kanalı kıyılarına çıkarırılar Amaçları Şerif Hüseyin isyanını desteklemektir. Fakat büyük bir askeri birliğin suyu ve yolu olmayan bir çölden geçmesi imkansızdı. Bu nedenle İngilizler, demiryolu ve su borusu döşeyerek Sina çölünü geçtiler. İngilizler demiryolu yapımı sırasında çölde askeri harekâtlarda bulunarak şehir ve kasabalardaki Türk birliklerini de doğuya doğru sürdüler.Sina çölündeki bu gelişmeler karşısında Cemal Paşa İngilizlere karşı yeni bir savunma hattı kurmaya çalışır. Bu nedenle Fahrettin Paşaya 23 Aralık 1916 tarihli teli çeker.