Doç. Dr. Zekai Kaya yanlış ekonomi politikasının Türkiye’ye nelere mal olduğunu anlattı
Kaya, “Türkiye'de hem içeride bütçe açıkları, dışarıda dış ticaret açıkları ve cari açıklar söz konusu. Bunlardan kaynaklanan bir borçlanma gereği ortaya çıkıyor. Borçlanmanın faiz maliyeti ortaya çıkıyor. Açığı kapatmak için yeni vergiler ihdas edeceksiniz ki şu anda bunların oluştuğunu görüyoruz” dedi.
22.02.2024 18:05:00
Önder Yılmaz
Önder Yılmaz
Çankırı Karatekin Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zekai Kaya ile Türkiye'nin ekonomik manzarasını konuştuk.
Kaya Türkiye'nin içinde bulunduğu yüksek faiz, yüksek döviz ve yüksek enflasyon sarmalına ilişkin değerlendirmeler yaptı.
Doç. Dr. Kaya'nın yenimesaj.com.tr'ye yaptığı değerlendirmeler şu şekilde;
"Enflasyon, döviz kuru ve faiz arasında bir ilişki vardır. Bunların birbirine yakın olması, yakın gerçekleşmesi gerekir.
Enflasyon arttıkça faiz ve kurun da artması gerekir. Geçmişte uygulanan yanlış bir politikanın neticesinde bu ilişki kesildi.
Birbiriyle ilişkili olan, birbirine yakın olması gereken bu değerler, değişkenler birbirinden uzak durumda. Bunu serbest piyasa kuralları ve politikaları ile sağlamaya çalıştıklarını ifade ediyorlar.
Ancak bunun henüz daha rayına girmediğini, bu ilişkinin rayına oturmadığını ifade ediyorlar.
Burada şöyle bir geçmişe gidecek olursak, enflasyonun düşürülmesi gerekiyor.
Peki enflasyon nasıl yükseldi, sebepleri neydi? Salgın dönemi oldu, dünyada onun etkileri var. Dünyada enflasyon yükseldi, Türkiye'de de yükseldi. Tabii bunun az da olsa etkisi oldu.
Türkiye'nin ticari ilişkilerinden doğan ithal ettiğimiz bir enflasyon söz konusu oldu. Yani dış ülkelerden yapılan ithalat enflasyonun Türkiye'de de artmasına sebep oldu.
Bunun üzerine bir de faizi düşürme politikasına girilince döviz kuru yükseldi. Döviz kurunun yükselmesi maliyetleri yükselterek ikinci bir neden olarak Türkiye'de enflasyonun yükselmesine sebep oldu. Yani maliyet enflasyonu vardır diyebiliriz bunlara bakarak, asıl başlangıç sebebi budur.
Faizin düşürülmeye çalışılması kuru yükseltti. Kur yoluyla ithal edilen malların girdi ara malı ve yatırım mallarının maliyetleri arttı ve bu da Türkiye'de maliyet enflasyonuna neden oldu.
Devamında enflasyondan kaçmak için insanlar taleplerini artırdılar. Talep artışı fiyat artışlarına sebep oldu. Ancak bu fiyat artışlarının sürekli olduğunu ben düşünmüyorum.
Enflasyonun düşürülmesi için çok yönlü bir politika gerekiyor. Türkiye'de hem içeride bütçe açıkları, dışarıda dış ticaret açıkları ve cari açıklar söz konusu. Bunlardan kaynaklanan bir borçlanma gereği ortaya çıkıyor. Borçlanmanın faiz maliyeti ortaya çıkıyor. Açığı kapatmak için yeni vergiler ihdas edeceksiniz ki şu anda bunların oluştuğunu görüyoruz."
Kaya Türkiye'nin içinde bulunduğu yüksek faiz, yüksek döviz ve yüksek enflasyon sarmalına ilişkin değerlendirmeler yaptı.
Doç. Dr. Kaya'nın yenimesaj.com.tr'ye yaptığı değerlendirmeler şu şekilde;
"Enflasyon, döviz kuru ve faiz arasında bir ilişki vardır. Bunların birbirine yakın olması, yakın gerçekleşmesi gerekir.
Enflasyon arttıkça faiz ve kurun da artması gerekir. Geçmişte uygulanan yanlış bir politikanın neticesinde bu ilişki kesildi.
Birbiriyle ilişkili olan, birbirine yakın olması gereken bu değerler, değişkenler birbirinden uzak durumda. Bunu serbest piyasa kuralları ve politikaları ile sağlamaya çalıştıklarını ifade ediyorlar.
Ancak bunun henüz daha rayına girmediğini, bu ilişkinin rayına oturmadığını ifade ediyorlar.
Burada şöyle bir geçmişe gidecek olursak, enflasyonun düşürülmesi gerekiyor.
Peki enflasyon nasıl yükseldi, sebepleri neydi? Salgın dönemi oldu, dünyada onun etkileri var. Dünyada enflasyon yükseldi, Türkiye'de de yükseldi. Tabii bunun az da olsa etkisi oldu.
Türkiye'nin ticari ilişkilerinden doğan ithal ettiğimiz bir enflasyon söz konusu oldu. Yani dış ülkelerden yapılan ithalat enflasyonun Türkiye'de de artmasına sebep oldu.
Bunun üzerine bir de faizi düşürme politikasına girilince döviz kuru yükseldi. Döviz kurunun yükselmesi maliyetleri yükselterek ikinci bir neden olarak Türkiye'de enflasyonun yükselmesine sebep oldu. Yani maliyet enflasyonu vardır diyebiliriz bunlara bakarak, asıl başlangıç sebebi budur.
Faizin düşürülmeye çalışılması kuru yükseltti. Kur yoluyla ithal edilen malların girdi ara malı ve yatırım mallarının maliyetleri arttı ve bu da Türkiye'de maliyet enflasyonuna neden oldu.
Devamında enflasyondan kaçmak için insanlar taleplerini artırdılar. Talep artışı fiyat artışlarına sebep oldu. Ancak bu fiyat artışlarının sürekli olduğunu ben düşünmüyorum.
Enflasyonun düşürülmesi için çok yönlü bir politika gerekiyor. Türkiye'de hem içeride bütçe açıkları, dışarıda dış ticaret açıkları ve cari açıklar söz konusu. Bunlardan kaynaklanan bir borçlanma gereği ortaya çıkıyor. Borçlanmanın faiz maliyeti ortaya çıkıyor. Açığı kapatmak için yeni vergiler ihdas edeceksiniz ki şu anda bunların oluştuğunu görüyoruz."
