Müstakim ol (istikamet üzre ol) Allah utandırmaz seni

Ne güzel şeyler söylenmiş geçmişte. Kimi manzum kimi mansur olarak bu söylenenler aslında yaşanmış tecrübelerin toplamı. Yani hayatın özeti onlar. Bu zenginlikte bir kültür servetine kaç millet sahip cihanda? Bana göre bu miras doğuya aittir. İncelendiğinde görülecek ki, Batı dünyası bu mirastan mahrumdur. Medeniyet ile teknoloji arasındaki farkı doğru anlamadığımız sürece Doğu ile Batı arasındaki farkı da anlamamız mümkün değildir. Batılının sahip olduğu ekonomik miras da kendine ait değildir. Gerek Avrupa'nın ve gerekse de aynı inanç esaslarının ürünü ABD'nin sahibi oldukları her şey sömürdükleri milletlerin malı değil midir? Avrupa'nın sermayesi Afrikalıya, ABD'nin sermayesi Kızılderili'ye ait. Hayattan anladığı başkasının malını gasp etmekten ibaret bir anlayışın kültürü de çalmadır. Başkalarından aşırmadır. 1832-1891 yılları arasında yaşamış Diyarbakırlı Said Paşa'nın bir şiirini -bu konunun uzmanı dostum Aziz Karaca'nın affına sığınarak- size sunmak istedim. Anlamadığınız kelimelerin manalarını bir zahmet bir sözlük edinip öğrenmeye çalışmanız kendi kültürünüze hizmet açısından yerinde bir davranış olur. Şunu da peşinen ifade edeyim. Özellikle ilahi kültürü simai bir kültür, yani kulaktan kulağa intikalle hafızada yer bulan bir kültür olduğu için bazı yanlış talaffüz ve dolayısıyla da yanlış manaları ihtiva edebiliyor. Umarım Said Paşa'nın bu şiiri aynı kaderi yaşamamıştır.   İşte o şiir.ALLAH UTANDIRMAZ SENİSen usandırma eli el de usandırmaz seni.Hilekârlık eyleme, kimse dolandırmaz seni.Dest-i a'dâdan soğuk su içme kandırmaz seni.Korkma düşmandan ki âteş olsa yandırmaz seni.Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.

Halk arasında adâvet sû-i zândandır bütün.İhtilâl-i mülket-i âlem fitendendir bütün.Öldürenden bilme cürmü, suç ölendendir bütün.Ne fenâlık görsen elden sanma sendendir bütün.Müstakîm ol, Hazret-i Allah utandırmaz seni.

İster isen hıfz ede ırzın Hüdâ-yı lem-yezel.Irzına a'dâ-yı bed-hâhın bile verme halel,Tâ ezelden söylenir halkın dilinde bu mesel,Celb eder elbette insana mükâfatın amel.Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.

Halkı tahrîb eyleyip de kendin âbâd eyleme.Bu cihânda ev yapıp ukbâyı berbât eyleme.Nef'in için 'zâlim-i bîrahm'e imdâd eyleme.Âlemi tenfîr eden ahvâli mu'tâd eyleme.Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.

Seyyiât insana nefs-i kemterîninden gelir.Her hacâlet âdeme sû-i karîninden gelir.İzzet ü zât mekâna hep mekîninden gelir.İstikâmet müstakîmü'l-hâle dîninden gelir.Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.

Düşmânı tezlîl için hîleyle etme iştigâl.Hüsn-ü efkâra olur hail cihanda sû-i hâl.Yüzsuyu dökme, teessüf çekme, etme kıyl ü kâl.Sen sakîm olma verir maksûdun elbet Zü'l-Celâl.Müstakîm ol, Hazret-i Allah utandırmaz seni.

At riyâyı elden ıslâha çalış ahvalini,Boşboğazlık etme tâ'dil eyle kıyl ü kâlini,Sen ne türlü saklayım dersen de sû-i hâlini,Hak Teâlâ senden a'lemdir senin ahvâlini.Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.

Hâline şeytân güler gördükte senden gafleti.Üstüne güldürme öyle düşmen-i bed sîreti,Hâin olma ver emânetle cihâne şöhreti,Herkesin destindedir âlemde zill ü rif'ati.Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.

Zâmin olan ey SÂİD, erzaka Hâlık'dır sana.   Mâsivâya ser-fürû etmek ne lâyıktır sana.Iztırâbı celb eden meyl-i alâıkdır sana.Gayr için düşme lisân-ı nâsa yazıktır sana.        Müstakîm ol Hazret-i Allah utandırmaz seni.DİYARBAKIRLI SAİD PAŞA (1832-1891)Osmanlı devlet adamı, yazar. 1849'da Vilayet Tahrirat Kalemi'ne yazıcı oldu. 1868'de Mektupçuluk'a (Mektupçu: Resmi dairelerde yazı işlerine bakan kimse; tahrirat müdürü) yükseldi. 1872'de Elazığ Mutasarrıflığı'na (Mutasarrıflık: Osmanlı'da Kaza ile Vilayet arasındaki idari kademe olan sancağın en yüksek idarecisi) getirildi. 1874'de Maraş, daha sonra Mardin'de ve Muş'ta mutasarrıflık yaptı. Bu süre içinde yazdığı on ciltlik genel tarih kitabı Mirat-ül 'iber'in (İbret Aynası) 9 cildi basıldı. Sonuncusu da yazma olarak İstanbul Müze Kitaplığı'ndadır. Diyarbekir Tarihi adlı çalışması da 1884 tarihli Diyarbekir Salnamesi'nin 2. bölümünü oluşturdu. Said Paşa'nın diğer eserlerinden bazıları: Hülasa-i Mantık, Tahsiret-ül İnsan, Mizan-ül Ebed, İlm-i Hesab vb.