Gelibolu'da yaşam savaşı

Kiçner, 13 Kasım 1915'de Anlaşma Gurubu kuvvetleri için Gelibolu Yarımadasından çekilme kararı alır. Onun için Gelibolu'da vuruşan kuvvetler çok kıymetlidir. General Hamilton'dan çekilme anında asker kaybının yarı yarıya olabileceğini, General Munro'dan da kaybın 40000 dolayında olabileceğini öğrenince çekilmenin karşısında olur. İncelemeler yapmak için Gelibolu'ya gelir. Kışın yaklaşması ile burada vuruşmanın mümkün olmadığını görünce 13 Kasım 1915 çekilme kararını alır. Fakat hemen ayrılmaz. Hiç asker kaybına uğramadan Gelibolu'dan çekilmenin önlemlerini alır. Ancak her türlü önlemi aldıktan sonra 24 Kasım'da Londra'ya dönmek için Gelibolu'dan ayrılır.16 Kasım 1915 tarihindede Başkomutan Falkenhayn, Gelibolu'da VI. Ordu komutanı Liman Von Sandres'den Berlin-Viyana-Belgrat-İstanbul yolu açılınca, İngilizleri denize dökmek için ihtiyaçlarının bildirilmesini ister. Erol Mütercimler, Gelibolu isimli belgelere dayalı büyük eserinde kasım ayının en önemli olayını ve gelişmesini şöyle anlatıyor: Her iki tarafın askeri yalnız muharebelerin doğası ile değil doğal afetlerle de mücadele etmek zorunda kalmıştır.Saat 16.00 sıralarında başlayan lodostan sonra yağmur ve ardından gelen sel ile don felaketi ortalığı kasıp kavurdu. Böyle bir hava olayı bölgede 40 yıldır yaşanmıyordu. Akşama doğru başlayan yağmur, karanlık bastıktan sonra daha da şiddetlenmişti. Sağanak haldeki yağan yağmurdan meydana gelen korkunç seller, ansızın siperlerle sığınakları ve geliş gidiş hendeklerini suyla doldurdu. Özellikle Küçük Anafartalar düzlüğüyle, Azmak'ın iki yanında bulunan tüm siperler sular altında kaldı. Sığınaklar yıkıldı. Çok sayıda er sel sularına kapılarak boğuldu. Erlerin büyük bir kısmı siperlerini terk ederek yüksek yerlere çıktılar.Ayni durum İngiliz bölgesinde de yaşandı. İki taraf bu ortak felaket karşısında, kurtulma çabasına girmiş olduklarından, sesiz sedasız ateşkes ilan ederek ateş etmeyi bırakmışlardı. Bizim askerin çoğu kaputsuz ve yazlık elbiseli idi. O da ıslanmıştı. İngiliz ve Fransız askerinde kışlık elbiseleri daha gelmemişti. 27 Kasım 1915'de çok soğuk bir poyraz esti. Düzlükteki Türk erleri yedekleri ile değiştirildi. Ayni gece şiddetli fırtınayla karışık kar yağdı. Bu kar fırtınası 28 kasım akşamına kadar sürdü. Sıcaklık sıfırın altında on dereceye kadar düştü. Gerçi sinekler yok olmuş, toz bulutları kaybolmuştu ama hava berbattı. 29 Kasımda da aynı soğuk devam etti. Binlerce er hastalanarak geriye gönderildiler. Soğuktan donarak ölenler de azımsanmayacak sayıdaydı.Bu afetin sonucunda Türk tarafının yitirdiği personel sayısı: Boğulan asker sayısı 50, donan 248, kaybolan 255 olmak üzere toplam 556 askerdir.İngilizlerin siperleri kıyı şeridinde ve düzde olduğu için daha fazladır: donan 280, hastalanan 16000 asker. Suvla koyunda: Donan 5000, boğulan 2000'dir.İşgal güçlerinin bizimle komşulukları yoktu. Yalnız Rusya'nın Doğu Anadolu'da komşuluğu vardı. Çanakkale'ye gelen kuvvetlerin tek amacı emperyalizmdi. Savaşan Türk Askerinin ise tek amacı vatanını korumak, tarihten gelen kültürümüze göre atamızın ve analarımızın mezarını düşmanın pis ayaklarına çiğnetmemekti. Almanya amacı ise Türk ordusunu kendi emperyalist çıkarlarına göre kullanmak için ihtiyaçlarımızı soruyordu.