Ekonomik türbülansın nedenleri

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bu bizim krizimiz değil, dış mihrakların işi" dedi. Elbette, her krizde 'tetikleyici faktör' olarak dış mihrakların rolü vardır. 

AK Parti hükümetleri, Batı'dan aldığı kredi desteği ve özelleştirmelerden elde ettiği gelirle dövizin kafasına vurdu. Dolar kurunu 1.625'den 1.50'ye, hatta akabinde 1.40'a, 1.30'a, 1,144'e kadar düşürdü. Hedef, enflasyonda kazanım elde edip övünmekti. 

İthal ürünleri ucuzlatan dolardaki yüzde 43.5'a varan düşüş, yerli üretimin maliyeti; finans, hammadde, enerji, kira, SSK gibi giderler sürekli arttığı için yükseldi, dolayısıyla enflasyon eksiye düşmedi. Düşük kurla ithal edilen ürünler, enflasyonu yüzde 30.84'den yüzde 10 altına indirdi. İthal ürünlerin fiyatları, dolardaki düşüşün avantajıyla yerli ürünleri adeta piyasadan sildi. İthalatı patlatan hükümet, enflasyondaki yapay gerilemeyi başarı olarak pazarladı. Batı'daki eksi faiz oranlarının yaşandığı bol para döneminin desteklediği pembe yıllar, FED Başkanı Bernanke'nin 22 Mayıs 2013'ta yaptığı "Parasal sıkılaştırmaya gideceğiz" açıklaması ile tersine döndü. Dolar, 1.836'dan 1.932 liraya sıçrarken, Merkez Bankası aynı gün 6 kez ihale ile döviz satarak ateşi düşürmeye çalıştı. Gösterge faiz yüzde 6.50'den 7.61'e yükselirken, Borsa İstanbul (BİST) 93.395'den döndü. BİST, dolar bazında 50.868 centi görüp tarihi zirveden düşüşe geçti.  

Düşüş o gün bu gün devam ederken, ekonomik göstergelerde bozulma sürüyor. Geldiğimiz noktada dolar 6.26, gösterge faiz 25.32, BİST 94.815 düzeyinde.

Ekonominin barometresi BİST, 22 Mayıs 2013'te dolar bazında 50.868 cent iken, bugün 14.713 cent... Yatırımcının Mayıs 2013'te borsadan 508 bin 680 dolara aldığı hisseler, bugün 147 bin 140 dolar ediyor. Yani 5 yıl kâr yok, bilakis 361 bin 540 dolar zarar var.

İhracatın iki katına yaklaşan ithalat ve faiz giderleri kredi ve satıştan elde edilen müthiş kaynağı tüketince, faizleri artırıyoruz ki yabancılar para getirsin. Kırılganlık endişesiyle yeni para girişi olmuyor. Yükselen faizler üretimi darboğaza sokuyor. Artan fiyatlar satışları düşürüyor. Kazanamayan işletmeler, iflas, işten çıkarmalar, yoksulluk ve hatta açlık kapıda...

FED faiz artırmayıp parasal sıkılaştırmaya gitmeseydi döviz krizi olmazdı. Döviz evine dönmeyip akmaya devam etseydi, ithal edip tüketirdik. Üretmeden borçlanarak ta nereye kadar? Adamlar bize sürekli kredi verecek, biz de ithal edip tüketeceğiz... Devlet idare eden adam için bunun tıkanacağını hesap etmemek nasıl bir mantık? Muvaffak olabilir mi böyle bir zihniyet, batmaz mı? Battı işte.

Aynı yanlışları yapmakta ısrar eden birkaç ülkeden biri olarak yaşadığımız kriz küresel değil bize ait bir döviz krizidir. Yabancı para üzerine ikame edilen ekonomi krizlere gebedir. Kontrolü bizde olmayan nesne ile yola çıkmanın, 'elin eşeğine binen, tez iner' ilkesi gereğince bu duruma düşeceğimiz belliydi.   

Çin'den 3.6 milyar dolar kredi, Katar'dan 15 milyar dolar kredi, Varlık Fonu, İş Bankası'nın satışı, Devlet Demir Yolları'nın Almanlara satışı, son kalan gümüşlerin mezada götürülmesi, batıştan önceki son çırpınışlar maalesef. 

Muhalefet, Türkiye'yi bu duruma düşmekten kurtarabilir miydi? Hayır. Zira muhalefet de neoliberal modeli benimsemektedir. Kapitalizmle dünya battı. Sorun burada. Dünya aymaz yöneticilerin elinde, fasit daire içinde kısıtlı imkân ve dolara mahkûm edilmiş. Dünya, 243 trilyon dolar borçlandırılmış... 

Bu zifiri karanlıktan çıkışın sırrı milli para, Milli Ekonomi Modeli tezi Yüce Allah'ın lütfüdür. Değer verip uygulayan kazanmış, önemsemeyen sürünmektedir.