Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), aşırı hareketlilik, dikkatin yoğunlaştırılmasında ve odaklanmada bozukluk olarak anlandırılabilir. Hiperaktivite okul dönemi öncesinde fark edilen bir durumdur. Koltuklarda zıplayan, yerinde duramayan, durmaksızın koşuşturan çocuklardır. Fakat her hareketli çocuk hiperaktif değildir. Veya yaramaz çocuk hiperaktiftir denilemez. Çünkü hiperaktif çocukta dürtü kontrol sorunları da görülür. Anne ile yürürken aniden annenin elini bırakıp sokağa atlayabilir. Dikkat eksikliği daha çok okula başladığı dönemde fark edilen bir durumdur. Çocuk okula başladığı zaman okul kuralların yanında, ders çalışma, derste dikkatini sürdürmek durumunda kalır. Ancak dikkat eksikliği ve hiperaktivtesi olan çocuk dikkatini sürdüremediği için problemler kendini göstermeye başlar. Derse yoğunlaşamaz, sıkılır, camdan dışarı bakar, derste öğretmenin söylediklerini kaçırır. Sıklık ve yaygınlık:Okul çağı çocuklarının % 4?5'inde görülen bir bozukluktur. Erkek çocuklarda kızlara oranla daha fazla görülür. Sebepleri:Nörolojik Etkenler: Bu konuda birçok beyin araştırmaları yapılmıştır. DEHB olan çocukların beyinlerinde iletimi sağlayan kimyasal maddelerin düzeyinde farklılıklar görülmüştür. Aynı zamanda hemisferler arasındaki mesaj iletimini sağlayan korpuz kollozumun boyutlarında farklılıklar görülmüştür.Genetik Etkenler: Anne babada DEHB olan çocuklarda DEHB riski %57'dir. İkiz çalışmalarında yapılan araştırmalara bakıldığında kalıtsal durum vurgulanmıştır. Tek yumurta ikizlerinde DEHB konkordansı çift yumurta ikizlerine oranla daha fazla görülmektedir. Doğumsal Etkenler: Doğum sırasında veya doğum sonrasında oluşan zedelenmeler DEHB riskini artırmaktadır.DEHB üç grupta incelenir:Dürtüsellik: Dürtü kontrolünde sorunlar görülür. Çocuk sıra beklemede zorlanma, isteklerini ihtiyaçlarını diğer insanları gözardı ederek erteleyememe görülür.Dikkatsizlik: Yönergeleri takip etmekte, dikkatini sürdürmekte güçlük yaşarlar. Sık sık eşyalarını unutma ve kaybetme görülür.Hareketlilik: Aşırı hareketlilik vardır. Koltuklarda gezinme, kapılara tırmanma, yerinde duramama, aşırı konuşma görülür.Ayırıcı Tanı:DEHB öğrenme bozukluğu değildir. Fakat öğrenmeyi etkileyen bir bozukluktur. Çocuğun hareketli olması dikkatini yoğunlaştıramaması öğrenme düzeyini etkiler. DEHB olan çocukların televizyon izleme bilgisayar ile oynamada hiçbir sorun yaşamadığını görmekteyiz. Çünkü çocuk o an pasif konumdadır. Karşıdan gelen uyarıcılar onu etkisi altına alır. Tedavi:DEHB olan çocuklarda ilaç tedavisi, psikoterapi ve aile okul çerçevesindedir.İlaç tedavisi: ilaç tedavisi çocuğun hiperaktivitesini azaltıp dikkatini artırmaya yöneliktir. Çocuk ilaç tedavisi ile davranışlarını kontrol altına almaya yardımcı olur.Psikoterapi: Psikoterapi sürecinde psikolog hem aile hem okul ile işbirliği içerisindedir. Terapist davranışları kontrol altına almasına yardımcı olur. Öneriler: Ödev yaparken çocuğa dinlenmesi için zaman dilimleri belirlenmelidir.Çocuğun en sevdiği şey olan oyun ceza olarak uygulanmamalıdır. Çünkü çocuk enerjisini oyun ile atmaktadır.Sınıfta pencereden uzak ancak yazı tahtasına yakın oturtulmalıdır.Ailede kurallar kesin net olmalıdır. Hiperaktif çocukta geliştirmeye çalıştığımız temel şeylerden biri kurallara uyum sağlamasıdır.