ABD'den jet hamle! Türkiye'ye ekonomik kıskaç adımı

Türkiye ile ABD arasındaki buzlar kolay kolay erimeyecek gibi görünüyor. İki ülke birbirinden önemli taleplerde bulunuyor.

Türkiye 15 Temmuz darbe girişiminin sorumlusu FETÖ terör örgütü elebaşı Fetullah Gülen'in iadesini isterken, ABD tarafı da İzmir'de yargınlanması devam eden rahip Brunson'un serbest bırakılmasını istiyor.

Türkiye ile ABD ilişkilerini etkileyen başka pürüzler de var. Suriye kuzeyinde ABD'nin PKK'nın uzantısı PYD/YPG ile müttefik olarak iş görmesi ve bu örgüte büyük miktarlarda silah vermesi de iki ülke arasındaki gerilime neden olan konulardan.

Ayrıca Türkiye'nin Rusya'dan satın alacağı S-400 füze sistemleri de ABD'yi ziyadesiyle rahatsız eden konular arasında. Çok sayıda gerilimli konu arasında yürüyen Türkiye-ABD ilişkileri, görünen o ki daha da bozulacak.

Zira ABD'de Cumhuriyetçi ve Demokrat Partili altı senatör, 'Türk hükümeti ABD vatandaşlarının haksız yere tutuklamaya son verene dek' Türkiye'nin uluslararası mali kuruluşlardan borç almasını kısıtlayan bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, İzmir'deki Protestan cemaatine ait Diriliş Kilisesi'nin ABD'li Pastörü Andrew Craig Brunson'ın tutukluluk halinin devamına karar verilmesinden sonra sunuldu.

Senato Dışilişkiler Komitesi'nden yapılan yazılı açıklamada 'Türkiye Uluslararası Mali Kurumlar Yasası' adı verilen tasarıda, Dünya Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın ABD'li başkanlarına, insani amaçlar dışında Türkiye'ye gelecekte verilecek kredilere karşı çıkması direktifi veriliyor.

Tasarıda "Türkiye, çifte vatandaşlar da dahil ABD vatandaşlarını ve Türkiye'deki ABD misyonlarında çalışan yerel personeli keyfi bir şekilde tutuklamaya veya hareket özgürlüklerini ihlal etmeye son verene dek" borç kısıtlamalarının sürmesi gerektiği vurgulanıyor.

'Türkiye borç almadan yapamaz'

Hazine Müsteşarlığının verilerine göre bu yıl 19.8 milyar dolar kamu sektörü, 73.7 milyar dolar özel sektör olmak üzere toplam dış borç ödemesi 93.5 milyar dolar olacak. 2019 yılında ise kamu 1.9 milyar dolar, özel sektörü ise yaklaşık 41 milyar dolar dış borç ödemesi yapması gerekiyor.

Bu yılın ilk çeyreğinde Türkiye'nin brüt dış borç stoku 466.7 milyar dolara ulaştı. 24 Haziran Seçimleri'nden sonra bir konuşmasında Türkiye'nin son başbakanı Binali Yıldırım, "Türkiye borçlanarak büyüyen bir ülke, bu bir sır değil. Borçlanmaya da devam edeceğiz. Bunda da yanlış bir şey yok. Çünkü bizim açığımız var. Bu açığı başka türlü kapatamayız" demişti.

Ancak ABD'nin giderek sertleşen adımları hayata geçerse borç almadan yapamayan Türkiye'yi çok kötü günler bekliyor demektir.

Brunson'a 35 yıl hapis isteniyor

Türkiye'de rahip Andrew Craig Brunson'un tutukluluk halilinin devam etmesi kararının ertesinde gelen tasarıda, 15 Temmuz darbe girşimi sonrasında Türkiye'de davaların siyasi amaçlarla kullanıldığı; insan hakları ihlalleri, keyfi gözaltılar, seyahat özgürlüğü kısıtlamaları ve OHAL altında uzun tutululuk sürelerinin yaşandığının altı çiziliyor.

Brunson davası hakkında ABD Başkanı Donald Trump Twitter'daki bir paylaşımında "Türkiye'nin Brunson'ı serbest bırakmaması tam bir rezalet" açıklamasında bulunmuştu.

İzmir'de 20 yılı aşkın bir süredir yaşayan Brunson, 2016 yılındaki Aralık 2016'dan bu yana tutuklu olarak yargılanıyor. Hakkındaki suçlamalardan suçlu bulunması halinde Brunson 35 yıla kadar hapis cezası alabilir.

Mahkeme Brunson davasının bir sonraki duruşmasını 12 Ekim'e erteledi.

2017'de 5.76 milyar dolar geldi

Dünya Bankası'na bağlı olan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD), 2017'de Türkiye'de 12 projeye destek vermek üzere toplam 3.9 milyar dolar fon ayırmıştı.

Destek verilen projeler arasında Suriyeli mültecilere yardım ve Türkiye'de kurumsal altyapının güçlendirilmesi vardı. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ise 2017'de Türkiye'de 51 projeye toplam 1.86 milyar dolar kredi sağladı.

Fon sağlanan projeler, yenilenebilir enerji yatırımları, küçük ve orta ölçekli işletmelerin rekabet gücünün artırılması, altyapı ve sermaye piyasaları alanlarındaydı.