Türkiye maden zengini ancak…

Son yıllarda dünyada artan enflasyon, çeşitli bölgelerde yaşanan savaşlar ve pandemi sonrası değişen ticaret koşulları tüm sektörleri olduğu gibi madencilik sektörünü de etkiledi. 2022 yılını 6.5 milyar dolarlık rekor ihracatla kapatan Türkiye maden sektörü, 2023 yılını ancak 5.7 milyar dolarlık ihracatla tamamlayabildi. Yaşanan düşüşte; dünyadaki durgunluk, maden sektörünün ana pazarları arasında yer alan ABD, AB ve Çin'deki ekonomik gelişmelerin etkili olduğunu kaydeden Türkiye Krom Üreticileri Derneği (KROMDER) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mustafa Selçuk Çevik, ülke içinde ekonomik şartların giderek zorlaştığı bir dönemde madencilik sektörünün geleceği için özellikle finansmana ulaşım noktasında adımlar atılması gerektiğine dikkat çekti.


Madencilik zor iş

Madencilik sektörü olarak farklı zorlukları bir arada yaşadıklarını dile getiren Mustafa Selçuk Çevik, şunları söyledi: "Örneğin, ruhsat güvenliğimiz yok. Bu konuyu sıklıkla İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) de gündeme getiriyor. Elimizdeki madenlerin bankalar nezdinde bir karşılığı bulunmuyor. Bu madenler devletin, biz sadece işleticisiyiz. Böyle olunca da bankalardan finansman desteği almak istediğimizde onlara bir karşılık sunamıyoruz. Bu durum yıllardır dile getirdiğimiz, çözülmesini istediğimiz sorunlardan biri olarak yanı başımızda duruyor. İşte, bu noktada madencilerin finansmana erişim sorununu çözebilecek enstrümanlara ihtiyaç duyuyoruz. Çünkü madenciler ne kadar yatırım yaparsa o kadar başarılı işlere imza atar. Bizim de bu konuda bir önerimiz var; madenlerin halka arz edilmesinin faydalı olacağını düşünüyoruz. Burada Kanada örneği üzerinden gidebiliriz. Geçtiğimiz 5 yıl boyunca Toronto Stock Exchange (TSX) ve TSX Ventures'ta (TSXV) maden şirketleri; hisse senedi ihraçları, tahvil ihracı ya da diğer finansal araçları kullanarak 44 milyar dolarlık fon elde etti. TSX ve TSXV'deki madencilik şirketlerinin gerçekleştirdiği işlemler, dünyadaki madencilik işlemlerinin yüzde 48'ini oluşturdu. Madencilik şirketlerinin elde ettiği sermaye, küresel ölçekte toplam madencilik sermayesinin yüzde 36'sını temsil etti. TSXV'de 1600'den fazla şirket var. Madencilik sektöründeki şirket sayısı 195, merkezi Kanada dışında olan 51 şirket var. Toplam piyasa değeri 35 milyar doların üzerinde. TSX'te ise 1500'den fazla şirket var, toplam 933 maden şirketi var. Yine, merkezi Kanada dışında olan şirket sayısı ise 44. Toplam piyasa değeri de 450 milyar doların üzerinde. Türkiye'de ise borsada işlem gören şirket sayısı ise 655 civarında, madencilik endeksindeki şirket sayısı ise sadece 5."

Para gelirse, madencilik hızlanır

Türkiye'de Kanada örneğinde olduğu gibi bir durum yaratılması halinde birçok problemin de ortadan kalkacağına vurgu yapan Mustafa Selçuk Çevik, sözlerini şöyle sürdürdü: "Eğer, bu sağlanırsa Türkiye'de madencilik faaliyetleri hızlanır. Zaten çok büyük bir kısmı en sıkı şekilde denetlenen maden şirketleri, halka açık olacağı için daha fazla denetime tabi tutulur. Böylece hepimizi üzen kazaların da önüne geçilir. Ayrıca, çeşitli çevre kuruluşlarının korkuları da bertaraf edilir. Bunun sonucunda maden şirketleri ihtiyaç duydukları finansmana da erişir. Sonunda kazanan Türkiye olur. Cari açıkla mücadele eden ülkemiz, yer altındaki zenginliklerini ekonomiye kazandırarak, ihracatını bir anda 40 milyar dolar seviyelerine çıkarabilir. İthal girdisi neredeyse yok denecek kadar az bir sektörüz. Madenciliği gelişmiş ülkelerde madenciliğin GSMH'dan (milli gelir) aldığı pay ortalama yüzde 7. Bizde ise yüzde 1.3 seviyelerinde. Biz, yüzde 5 bile pay alsak ihracatımız 30 milyar dolara yükselir. Bu ortalamayı yüzde 7 seviyelerine çıkartırsak da 40 milyar dolara ulaşırız. Madencilik sektöründe faaliyet gösteren birçok firma halka arz için çalışmalarını sürdürüyor. Halka arz olabilmek için yeterli şartları sağlayamayan ancak işlerini çok iyi yapan onlarca maden şirketi var."



Türkiye kromda dünya ikincisi

Dünyada bilinen 90 maden tipinden 70'ine Türkiye'nin sahip olduğunu belirten Çevik, "Türkiye'de üretimi olan ve ihracatı yapılan madenlerden biri de krom. Türkiye'de yılda yaklaşık 2 milyon tonluk krom üretimi gerçekleştiriliyor. Bunun ihracatından elde edilen gelir ise 650 milyon dolar seviyelerinde. Üretimin 1.5 milyon tonluk kısmı ihraç edilirken, geri kalan kısmı ülke için kullanılıyor. Ton fiyatı şu anda 350 dolar seviyelerinde olan krom daha çok paslanmaz çelik üretiminde kullanılıyor. Bu anlamda; gıda üretiminden otomobillere, havacılıktan savunma sanayine kadar birçok sektör kroma ihtiyaç duyuyor. Toplam maden ihracatının yüzde 12'lik kısmı krom ihracatından geliyor. 2 milyon tonluk üretim ile dünyanın en büyük ikinci üreticisiyiz. İlk sırada ise yaklaşık 12 milyon tonla Güney Afrika geliyor" dedi.