Trump yeni gümrük tarifeleriyle neyi amaçlıyor?

ABD Başkanı Trump, epey zamandır dillendirdiği gümrük tarifelerindeki değişiklik planını sonunda devreye koydu.

Trump, gümrük tarifeleri açıklamasına "Bu gece yarısından itibaren dış ülkelerde üretilen otomobillere yüzde 25 gümrük vergisi uyguluyoruz. Bu yalnızca başlangıç" diyerek başladı.

Trump'ın hazırladığı yeni başkanlık kararnamesi, birçok ülkeye özel olarak yeni gümrük tarifeleri getiriyor. Tarife oranları, yüzde 10 ila yüzde 50 arasında değişiyor.

Bunlardan bazıları şöyle:

Avrupa Birliği'ne yüzde 20, Çin'e yüzde 34, Vietnam'a yüzde 46, Tayvan'a yüzde 32, Japonya'ya yüzde 24, Hindistan'a yüzde 26, Güney Kore'ye yüzde 25, Tayland'a yüzde 36…

İsviçre'ye yüzde 31, Endonezya'ya yüzde 32, Malezya'ya yüzde 24, Kamboçya'ya yüzde 49, Güney Afrika'ya yüzde 30, Bangladeş'e yüzde 37 ve İsrail'e yüzde 17… 

Ayrıca Türkiye, Birleşik Krallık, Brezilya, Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri, Yeni Zelanda, Mısır ve Suudi Arabistan'ın aralarında olduğu bazı ülkeler için yüzde 10 gümrük vergisi uygulanması öngörülüyor.

Trump'ın imzaladığı kararname kapsamında 185 ticaret ortağı ülkeye tarife getirilmesi öngörülürken Rusya'nın bu listede yer almaması dikkat çekti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD merkezli haber sitesi Axios'a yaptığı açıklamada, Rusya'ya yönelik ABD yaptırımlarının zaten "önemli bir ticareti engellediği" için söz konusu listeye dahil edilmediğini belirtti. 

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Rusya ile ABD arasındaki ticaret, Ukrayna-Rusya savaşı öncesine kıyasla önemli ölçüde daraldı. 

2021'de yaklaşık 36 milyar dolar olan iki ülke arasındaki ticaret hacmi, 2024'te yaklaşık 3,5 milyar dolara düştü. 

Ama Rusya'nın listede olmamasının tek nedeni de bu değil, şüphesiz… Neticede Rus heyeti ABD'de ve görüşmelerde ikili ticaretin geliştirilmesi de var.

Rusya'nın tarife dışı bırakılması ile Rusya-Ukrayna barış görüşmelerinde Trump'ın Rus yanlı tavır izlemesi arasında bir ilişki var. 

ABD'nin, yeni dönemde Çin'e ve BRICS birliğinin dağılmasına odaklandığı, bu noktada Rusya'yı yanına çekerek Çin'i yalnız bırakma politikası güttüğü açıkça görülüyor. Rusya bu tuzağa düşer mi, zaman gösterir ama düşecek gibi görünüyor.

Trump'ın hazırladığı tarife listesindeki farklılıklar sadece ekonomik gerekçelerle hazırlanmadı elbette. ABD'nin dış politikası kapsamında, önümüzdeki zaman diliminde olumlu beklentilerin olduğu ülkelere minimum tarifeler uygulanmış.

Dikkatinizi çekti mi, İsrail'e bile yüzde 17 tarife uygulanırken, Türkiye'ye, Mısır'a, Suudi Arabistan'a neden yüzde 10 tarife?

Türkiye ile ilgili olarak; Suriye'deki değişim ABD'yi memnun etti, şimdi de ABD'nin İran gibi sıcak bir gündemi var. Ve ABD, İran konusunda Türkiye'yi de değerlendirmek istiyor.

Mısır konusunda da şunu söyleyebiliriz: Trump'ın Gazze planında Gazze'deki Filistinlilerin önemli bir bölümünün Mısır'a, Sina Yarımadası'na yerleştirilme hedefi var. Büyük ihtimalle bu beklentiyle düşük tutuldu ama eğer ABD bu beklentilerin karşılığını alamazsa, bu tarife bir sopa olarak kullanılacak gibi görünüyor.

Son örneğimiz Suudi Arabistan olsun. Trump, Suudi Arabistan'ın İsrail ile İbrahim Anlaşmasını imzalamasını istiyor ve yine olası bir İran savaşında Suudi Arabistan'ı mutlaka değerlendirecek. 

Kısacası gümrük tarifelerindeki oranların bir dış politika mükâfatı ya da cezası olduğunu söyleyebiliriz.

Ama bu tarifelerin önemli bir nedeni de Trump yönetiminin ekonomiye bakışıyla alakalı. Bağımsız Türkiye Partisi Genel Başkanı Hüseyin Baş'ın önemle ifade ettiği gibi, Trump'ın aynen Kenedy gibi Amerikan Merkez Bankası (FED) ile bir kavgası var.

Korumacı politikalara yönelmesinin en önemli sebebi de bu.

Trump, yeni gümrük tarifelerini açıkladığı konuşmasında ekonomik olarak neyi amaçladığını detaylıca anlatıyor. Bunu da sonraki yazımızda değerlendirelim.