Tezkere sonrası gelişmeler

Tezkere geçti, Lübnan konusu kapandı. Ortadoğu'da söz sahibi olacak, 'büyük devlet'in bölgeye ilgisi bu kadar. Bir kriz veya önemli bir gelişme oluyor, gündeme oturuyor, taraflar oluşuyor, konu güya tartışılıyor, sonra, yeni bir krize kadar, hızla gündem değişiyor. Oysa, takdir edersiniz ki, dünya kaynıyor, tüm gelişmeler birbiriyle ilgili, ama biz bunları sanki birbirinden ayrı konularmış gibi, bölük pörçük anlıyor, ayaküstü değerlendirmelerle geçiştiriyoruz. Ne de olsa, 'Lübnan'a barış gücü gerekirse gitsin ve herhalde gerekiyordur, bu konuda asabileşmeye ne gerek var' diye gevelemelerin fikir diye geçtiği bir ülkede yaşıyoruz. Bakın, dönüp dolaşıp, 11 Eylül sonrası dünyanın yeniden şekillendirilme gayretlerinin ilk adımı olan Afganistan konusuna geri döndük. Ben bu yazıyı yazarken, 'Terörle mücadele için Afganistan'a bir tek asker gidemez' çıkışı yapan, Büyükanıt'ın, Türkiye'den destek beklenen NATO toplantısına katılması ve 'ABD, Afganistan'a takviye için bastırıyor' haberleri gündemdeydi. Dünyaya yeniden şekil vermek üzere harekete geçen ABD-İngiltere öncülüğündeki koalisyon, Afganistan bataklığından çıkamadığı gibi, battıkça batıyor. Türkiye'yi peşinde sürüklemeye çalıştıkları projenin Afganistan ve Irak'ta girdiği çıkmaz yüzünden, İngiltere'nin güçlü lideri Tony Blair, baskılara dayanamayıp, bir yıl içinde istifa edeceğini açıklamak zorunda kaldı. Şimdi, tek çareleri girdikleri çıkmazda uluslararası destek sağlamak. İngiltere'de Muhafazakâr Parti milletvekili ve gölge kabine Savunma Bakanı Liam Fox, 'Türkiye neden AB'ye girmeli' başlıklı yazısında (The Weekly Telegraph, 6-12 Eylül 2006), Türkiye'nin stratejik öneminden ve ordusunun gücünden söz ediyor. Türkiye'ye yaptığı ziyaretin en önemli amaçlarından birinin 'hükümeti Afganistan'a daha fazla helikopter gücü göndermeye ikna etmek olduğunu söylüyor. Bakar mısınız Türkiye'nin AB macerasının gelip dayandığı noktaya. Aslında, başından beri söylüyoruz ama dinleyen yok. Türkiye'nin AB üyeliğini destekleyenler ABD ve yol arkadaşı İngiltere. Bu desteğin AB içindeki dengelere ilişkin anlamı bir yana, uluslararası denklemde anlamı, Türkiye'nin onların çizdiği yeni dünya düzeni politiklarında yükleneceği işlev. Nitekim, Lübnan'a gidecek barış gücüne Türkiye'nin asker göndermesi tartışılırken, 'gitmeli' diyenler de, bunun AB üyeliğine faydasından söz ettiler, ama kirli ve sorunlu bir katkı olarak değil, cilalanmış bir biçimde. 'Ne alaka, Lübnan'a gidecek barış gücünün içinde ABD ve İngiltere değil, tam tersine, başta Fransa ve İtalya var' diyeceksiniz. ABD ve İngiltere yok, çünkü artık Ortadoğu'da, (sözde de olsa) bir uluslararası 'meşruiyet' tablosu içinde yer alacak yüzleri yok. Bu işi, yeni dünya pastasından pay almak için bekleyen yedek güçlere devretmek durumunda kaldılar, hepsi bu. Zaten, Lübnan'a uluslararası güç gönderme ve sonrası için düşünülen düzenlemeler konusunda, ABD-İngiltere koalisyonu ile diğerleri arasında ihtilaf yok. Tam tersine işbirliğiyle birbirlerini tamamlıyorlar. Hatırlarsanız, Lübnan yerle bir edilirken AB hiçbir şey yapamadı, hiçbir varlık gösteremedi. Türkiye'nin, gündemine neredeyse birbiriyle bağlantısız biçimde oturan konular, Irak, Lübnan, şimdi Afganistan, diğer tarafta AB ve tabii ki PKK-Kürt meselesi, çok sıkı biçimde birbiriyle bağlantılı konular. Denklemin her yönünü dikkate almadan söylenen/söylenecek hiçbir şeyin ciddiye alınacak tarafı yok. Nitekim, çoksesli gibi görünen bir koro, aslında tek bir şey söylüyor: 'Mademki tek süper güç ABD, takılalım arkasına, ne diyorsa yapalım, böylece, iç ve dış politika sorunlarımızın hepsi çözülür'. Siyasi analiz, görüş, tavır, vs. diye sunulan özetle bu. Bir kere, bu öyle zor akıl erdirilecek bir şey değil, en kolay, en basit, en sıradan kafanın üretebileceği bir çözüm. Diğer taraftan, bu en kestirme gibi görülen yol, hiç de zannedildiği gibi düz bir yol değil. Dünya tarihi, sırtını güçlüye dayayıp, otomatik pilota bağlayan güçlerin, siyasetlerin, liderlerin, heyetlerin nasıl hızla duvara çarptıklarının örnekleriyle dolu.

Nuray Mert-Radikal