İran’da zamların nedeni bütçe açığı

İranlı ekonomist Navid Cemşidi, Tahran yönetiminin halkın tepkisine yol açan ve sokak gösterilerine neden olan benzin zammı kararını bütçedeki açığı kapatmak için aldığını ancak süreci doğru yönetemediğini söyledi. Cemşidi, 15 Kasım'da ülkede yoğun protestolara neden olan yüzde 300'lük benzin zammı kararı ve sonrasındaki sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kamuoyuna bilgi verilmeksizin benzine bir gecede üç kat zam yapıldığını belirten Cemşidi, "Benzine yapılan zammı, bütçe açığını dikkate alarak yorumlayabiliriz. Geçmişte de bütçe açığı vardı ancak bu sefer tavan yaptı. Devlette para kalmadı" dedi.

Bütçe açığının 3 nedeni

Tahran yönetiminin bütçe açığını önceleri banknot basıp, kur piyasasına müdahale ederek bir miktar da olsa kapattığını kaydeden Cemşidi, ancak bu sefer bütçedeki açığın kapatılmasında bu yolların fayda sağlamadığını ifade etti.

Cemşidi, "Hükümet temel tüketim maddelerine zam yaparak ve vergileri arttırarak bütçe açığını halkın cebinden karşılamaya çalışıyor. Benzin zammı da bu amaçla yapıldı" diye konuştu. Bütçe açığının nedenlerini 'kötü yönetim', 'yolsuzluklar' ve 'yaptırımlar' olarak sıralayan Cemşidi, "İran'da bu yıl bütçe açığı yaklaşık 16 milyar dolar. Hükümet, tasarruf tedbirleriyle açığın yarısını kapatmayı hedefliyor. Diğer yarısının 2.5 milyarlık kısmı da benzine yapılan 3 kat zamla karşılanmak isteniyor. Buna rağmen ortada 5.5 milyar dolarlık bir bütçe açığı var" ifadelerini kullandı.

Tahran yönetiminin benzin zammını kapalı kapılar ardında pişirdiğini, halkın tepkisinden çekinildiği için haberinin medyayla paylaşılmadan, kar yağışıyla eş zamanlı duyurulduğunu belirten Cemşidi, "Benzin zammı süreci doğru yönetilemedi" dedi. İki hafta önce yaşanan protestoların devrimden bu yana gerçekleşen en büyük gösteri olduğunu belirten Cemşidi, şunları kaydetti: "Benzin zammı protestoları çok büyüktü. 40 yıldır böylesi görülmemiştir. Güvenlik güçlerinin müdahalesi de çok sert oldu. Çok sayıda insan öldü. Ölü sayısının 100 ile 500 arasında olduğu söyleniyor."

AA