Hormonlu büyüme korkutuyor

DİE, bu yılın ikinci üç aylık dönemindeki büyüme hızını, 'beklentilerin üzerinde' yüzde 14.4 olarak açıkladı. Altı aylık büyüme hızı ise yüzde 13.5 olarak hesaplandı.

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), 2004 yılı 2. Dönem GSMH geçici sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, bu yılın ikinci çeyreğinde yaratılan Gayrısafi milli hasıla (GSMH), cari fiyatlarla 94 katrilyon 732 trilyon 995.5 milyar lira, 1987 yılı sabit fiyatlarıyla 32 trilyon 347.5 milyar lira oldu.

Uzmanlar, DİE'nin bu yılın ikinci çeyreğinde ilişkin yüzde 14.4 olarak açıkladığı 'beklentilerin üzerindeki" büyüme rakamını değerlendirirken, bu gelişmeyi iç talepteki artışa bağladı.

Büyüme rakamlarının, önceki dönemlere göre yüksek oranlı çıkmasının arkasındaki nedenin 'talepteki patlama' olduğunu belirten uzmanlar, bu, Türkiye ekonomisi açısından ne sürdürülebilir ne de arzu edilebilir bir büyüme olmadığını söylediler

Büyümenin, ithalatta büyük bir artışla gerçekleştiğini, ithalattaki artışın da cari açığın tehlikeli şekilde büyümesine neden olduğunu belirten uzmanlar, bundan önceki ekonomik krizlerin de, sürdürülemez cari açıklardan kaynaklandığını dikkate almak lazım. Türkiye ekonomisi, bu hızlı büyüme ve dolayısıyla bunun yol açtığı hızlı ithalat artışı ve ciddi cari açıkla karşı karşıya. Sürdürülemez büyüme, sürdürülemez biraçığı beraberinde getiriyor. Eğer Türkiye'nin önümüzdeki dönemlerde ciddi bir krize girmesini istemiyorsak, mutlaka bu büyümenin daha aşağıya, daha makul ve sürdürülebilir bir düzeye çekilmesi gerektiğini ifade ettiler.

Altı aylık

Yılın ilk yarısında ise GSMH, cari fiyatlarla yaklaşık 174 katrilyon 175 trilyon 958 milyar lira, 1987 yılı sabit fiyatlarıyla yaklaşık 59 trilyon 643 milyar lira olarak gerçekleşti.

Altı ayda, 2003 yılının aynı dönemine kıyasla büyüme hızı ise cari fiyatlarla yüzde 19, sabit fiyatlarla yüzde 13.5 olarak gerçekleşti.

Büyüme hızı, 2003 yılının tamamında yüzde 5.9, 2004 yılının ilk çeyreğinde ise yüzde 12.4 olmuştu.

Tarım yerinde saydı

Bu yılın ikinci üç ayında sektörel bazda en yüksek büyüme, sabit fiyatlarla yüzde 33.2 ile ithalat vergisinde yaşandı. İlk çeyrekte daralan tarım yüzde 3.4, sanayi yüzde 14.9, ticaret sektörü ise yüzde 19.1 oranında büyüdü. DİE'nin, 2004 yılı 2. Dönem geçici GSMH sonuçlarına göre, ikinci üç ayda büyüme hızı inşaat sektöründe yüzde 0.2, ulaştırma ve haberleşmede yüzde 10.7, mali kuruluşlarda yüzde 1.2, konut sahipliğinde ise yüzde 1.4 olarak gerçekleşti.

Ayrıca serbest meslek ve hizmetler yüzde 12.4, devlet hizmetleri yüzde 1, kar amacı olmayan kuruluşlar da yüzde 0.8 gelişme kaydetti.

İthat vergisindeki

artış % 33,5

Bu yılın altı ayında, sektörel bazda en yüksek artış da, yüzde 33.5 ile yine ithalat vergisinde oldu. Yılın ilk yarısında tarım kesimi yüzde 0.4 oranında daralmasına karşın, sanayi yüzde 12.7, ticaret sektörü ise yüzde 17.8 oranında büyüdü.

2004 yılının ilk yarısında büyüme hızı, inşaat sektöründe yüzde 1.4, ulaştırma ve haberleşmede yüzde 7.5, mali kuruluşlarda yüzde 0.9, konut sahipliğinde ise yüzde 1.7 oldu. Ayrıca serbest meslek ve hizmetler yüzde 10.7, devlet hizmetleri yüzde 1.2, kar amacı olmayan kuruluşlar da yüzde 0.9 gelişme kaydetti.