Emeklilerin bütçeden aldığı pay geriledi

Milyonlarca emekli resmi enflasyondan çok daha düşük zam aldı. Son 6 aylık enflasyon yüzde 38 olmasına rağmen Hazine destekli en düşük emekli maaşı 7 bin 500 liradan 10 bin liraya çıktı. Bu da en düşük emekli maaşına yüzde 33 zam demek. Nüfusa oranı her geçen yıl artan emeklilerin milli gelirden aldığı pay da geriliyor. Özellikle 2021 ve 2022 yıllarında emeklilerin gayrisayfi milli hasıladan (GSYH) aldıkları pay oldukça azaldı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve TÜİK verilerine göre 2009 yılında emekli aylıklarının gayrisafi milli hasılaya oranı yüzde 6.82 idi. Yani, milli gelirin yüzde 6.82'si emekli maaşlarına ödeniyordu. 9.2 milyon emeklinin maaşı için 68.6 milyar lira ödenirken Türkiye'nin üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH'si 1 trilyon 6 milyar lira idi. 2022 yılında ise emekli sayısı 13.9 milyon olurken bu kişilerin yıllık maaş ödemesi 668.8 milyar lira oldu. 2022'de GSYH ise 15 trilyon 11 milyar lira gerçekleşti. Böylece emekli aylıklarının GSYH'ye oranı 4.46'ya kadar düştü. Üstelik bu zaman diliminde emekli sayısının nüfusa oranı yüzde 12.6'dan yüzde 16.3'e çıktı.

AK Parti döneminin en düşük oranı 2022

Veriler özellikle 2021 ve 2022'de emekli maaşlarının diğer aylıklara göre nasıl azaldığının ve emeklilerin milli gelirden aldıkları payın nasıl düştüğünü gösteriyor. Emekli aylıklarının GSYH'ye oranı 2003 yılında yüzde 5.33 idi. Kademeli şekilde artan bu oran 2009'da yüzde 6.82'ye; 2016 yılında ise yüzde 7.05'e yükseldi. 2020 yılında ise bu oran yüzde 6.79 oldu. 2021'de yüzde 5.21'e gerileyen emekli aylıklarının GSYH'ye oranı 2022'de yüzde 4.46'ya kadar geriledi. Bu AK Parti'nin iktidarda olduğu son 20 yılın en düşük değeri oldu. Bu esnada emeklilerin nüfusa oranı ise düzenli şekilde arttı. 2003'te her 100 kişiden 10'u emekli iken bu sayı 2022'de 16'nın üstüne çıktı.

SGK'nin bütçesi yetmiyor

SGK'nın gelirleri emekli aylıkları ve diğer masrafları karşılamaya yetmiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı SGK'ya kaynak aktarıyor. Buna bütçe transferi deniliyor. Bütçe transferlerinin GSYH'ye oranı 2022 yılında büyük bir düşüş gösterdi.
2008 yılında bütçe transferlerinin GSYH'ye oranı yüzde 3.49 idi. Bu oran 2020 yılında yüzde 4.93'e kadar çıktı. Ancak önce 2021'de yüzde 3.47'ye; sonra da 2022 yılında yüzde 2.56'ye kadar geriledi. Bu da 2008'den bu yana en düşük değer oldu. 2023 yılı tamamlanmadan emekli sayısı 16 milyona dayandı. Ekim itibarıyla emekli kişi sayısı 15 milyon 851 bin oldu. 2003 yılında emekli sayısı 6,8 milyon idi. Öte yandan, en düşük emekli maaşının asgari ücrete oranında en kötü yıl 2023 olurken bu oran 2024 yılında daha da kötü hale geldi.