Emekliler arasında ayrımcılık dönemi

HAKAN AKKUŞ / HABER-ANALİZ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki Kabine Toplantısı'nın ardından millete seslendi.

Vatandaşlara verdikleri tüm sözlerin takipçisi olduklarını söyleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Milletimize verdiğimiz, çalışanlarımızı ve emeklerimizi enflasyona ezdirmeme, refah kayıplarını telafi etme sözümüzü yerine getirmek için de bugüne kadar pek çok düzenleme yaptık" dedi.

Enflasyonun hala yüksek oranlarda seyretmesinin çabalarını sekteye uğrattığının farkında olduklarını bildiren Erdoğan, şunları kaydetti:

"Bilhassa emeklilerimizin yaşadığı sıkıntıları çok iyi biliyorum. Bunun için bakanlarımıza yeni hazırlıklar yapmaları noktasında gerekli talimatları vermiştim. Kabine toplantımızda yaptığımız kapsamlı değerlendirmelerin ardından emeklilerimizi rahatlatacak yeni bir karar aldık. Emeklilerimize bir defaya mahsus olmak üzere 5 bin lira ödeme yapmayı kararlaştırdık. Hem emekli olup hem de fiilen çalışmaya devam eden emeklilerimizi bu düzenlemenin dışında bırakıyoruz. Bütçemize toplam maliyeti 61 milyar lirayı geçen bu ödemeler kasım ayının ilk yarısı itibariyle emeklilerimizin hesabına yatırılmış olacaktır. Yılbaşında emeklilerin durumunu tekrar gözden geçirecek, inşallah o zaman da her türlü fedakarlığı sergileyeceğiz.12,2 milyon emeklimizi doğrudan etkileyen, aldığımız bu kararın hayırlı olmasını diliyorum."

Emekliler arasında ilk defa ayrımcılık yapılan bir uygulamayla karşı karşıya kalınırken, 5 bin TL almayı hak kazanan emekliler Kasım ayında bu parayı alacaklar.

2008'den sonra emekli olanlar zaten düşük maaş alıyor

Peki, emekli olup da çalışanlar niye çalışıyorlar? Bu sorunun cevabı, herkesin malumu olduğu üzere 'geçinemediği' için.

Geçinemediği için çalışmak zorunda kalan emeklilere 5 bin TL verilmemesi büyük bir ayrımcılık olarak yorumlanıyor.

Öte yandan AKP döneminde emekli aylıklarındaki parametrelerin değiştirilmesi sonucu özellikle 2008 yılından sonra emekli olanlar ile 2000 yılından önce emekli olanlar arasında büyük bir fark oluştu.

Şöyle ki, 2000 öncesi çalışmaya başlayanların emekli aylıkları hesaplanırken, 2000 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası hizmetleri için ayrı ayrı hesaplama yapılıyor.

Değiştirilen parametrelerin ilkini, bağlanacak emekli aylığının prime esas kazanca oranını ifade eden aylık bağlama oranı (ABO) oluşturuyor. Aylık bağlama oranının yüksek olması emekli aylığını yükseltirken, düşük olması daha düşük aylık bağlanmasına neden oluyor.

2000 yılından önce ABO, ilk 5000 gün için yüzde 60, 5000 günden sonraki her 240 gün için yüzde 1 oranında uygulanıyordu. 9000 gün prim ödeyen bir kişinin aylık bağlama oranı yüzde 76.7 idi.

2000-2008 Eylül arasındaki dönemde ABO, toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 gününün her 360 günü için yüzde 3.5, sonraki 5400 günün her 360 günü için yüzde 2, 9000 günden sonraki her 360 gün için yüzde 1.5 olarak uygulandı. Böylece, 9000 gün prim ödeyen bir çalışanın aylık bağlama oranı yüzde 65'e geriledi.

Ekim 2008'den sonra ise çalışılan her yıl için yüzde 2 oranı uygulanmaya başladı. Böylece 9000 gün (25 yıl) primi bulunan kişilerin aylık bağlama oranı yüzde 50'ye düşürüldü.

Toplam 9000 gün primi bulunan bir EYT'li çalışmaya başladığında yüzde 76.5 aylık bağlama oranına tabi iken, bugün emeklilik talebinde bulunduğunda üç döneme ait hizmetleri için ayrı ayrı hesaplama yapıldığından, daha düşük emekli aylığına mahkûm oluyor.

Sonuç olarak AKP döneminde daha düşük emekli maaşına mahkûm edilen emekliler çalışmak zorunda kaldığı için Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı bir defa mahsus 5 bin TL ödemeyi de almaktan mahrum bırakılmış oldu.