Darbelerin kıtası Afrika

YENİ MESAJ / DIŞ HABER

Gabon'da cumhurbaşkanı seçim sonuçlarının ilanından sonra ulusal televizyon binasına giren bir grup asker, yönetimi ele geçirdiklerini açıkladı.

Ulusal televizyon binasına giren bir grup asker, yönetime koyduklarını ilan etti. Bir grup asker adına yapılan açıklamada, seçimlerin iptal edildiği ve ülke sınırlarının kapatıldığı bilgisi paylaşıldı. Açıklamada, "Savunma ve güvenlik güçleri olarak Kurumların Geçiş ve Restorasyon Komitesi'nde (CTRI) birleştik. Gabon halkı adına mevcut rejime son vererek barışı savunmaya karar verdik" ifadesi kullanıldı. Öte yandan başkent Libreville'de silah seslerinin duyulduğu belirtildi.

Afrika darbeler kıtası oldu

Gabon'da ordunun yönetime el koyduğunu duyurmasının ardından yeniden askeri müdahalelerle gündeme gelen Afrika'da son yıllarda çok sayıda darbe yaşandı. Sudan, Çad, Mali, Burkina Faso ve Nijer'in ardından Gabon'da da tartışmalı seçim sonrası ordu yönetime el koyduğunu açıkladı.

Sudan'da 1989'da darbeyle devletin başına geçen Ömer el-Beşir, Nisan 2019'da askeri müdahaleyle devrildi. Darbe sonrası iç savaşa sürüklenen ülkede henüz istikrar sağlanamadı.

Bağımsızlığını kazandığı 1960'tan bu yana birçok askeri darbe gören Burkina Faso'da da ordu, ülkedeki güvenlik durumunu gerekçe göstererek Eylül 2020'de iktidara el koydu ve Yüzbaşı İbrahim Traore ülkenin lideri oldu.

Mali'de Ağustos 2020'de İbrahim Baubacar Keita'nın devrilmesiyle başa geçen cunta, geçiş sürecinin sivil kanadının kilit konumdaki askerleri kabine dışında bırakmak istemesi üzerine Mayıs 2021'de yeni bir darbe daha yaptı. Mali'nin komşusu Gine'de de devrik lider Alpha Conde'nin Anayasa'yı değiştirerek 3'üncü dönem de cumhurbaşkanı adayı olması ülkede darbeye giden sürecin başlangıcı oldu.

82 yaşındaki Conde, yaş ortalamasının 18 olduğu Gine'de Ekim 2020'de 3'üncü kez seçilerek başa gelmeyi başarsa da iktidarı hayal ettiği gibi olmadı. Conde, 6 Eylül 2021 tarihinde 2018'de oluşturduğu elit timin başına bizzat getirdiği Yarbay Mamady Doumbouya tarafından devrildi.

Nijer'de ise 2021 seçimlerini kazanan Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum, kendilerine "Vatanı Koruma Ulusal Konseyi" adını veren bir grup asker tarafından 26 Temmuz'da yapılan darbeyle devrildi. Son olarak Gabon'da, hafta sonu yapılan tartışmalı seçimlerin ardından bir grup asker, yönetime el koyduklarını, seçimlerin iptal edildiğini ve ülke sınırlarının kapatıldığını açıkladı.

Gabon seçimleri

Orta Afrika ülkesi Gabon'daki 800 binden fazla kayıtlı seçmen, hafta sonu yapılan seçimlerde yerel milletvekillerini, ulusal meclis üyelerini ve bir sonraki cumhurbaşkanını belirlemek için oy kullanmıştı.

Gabon Cumhurbaşkanı 64 yaşındaki Ali Bongo Ondimba, devleti 41 yıldan fazla yöneten babası Omar Bongo Ondimba'dan 2009'da görevi devralmış ve hafta sonu yapılan seçimlerle üçüncü kez seçilmişti. Seçimlerin ardından oy sayım işlemi devam ederken internetin kısıtlanması, hükümeti ağır eleştirilerin hedefine koymuştu. Oy verme işleminin son saatlerinde "şiddet" gerekçesiyle sokağa çıkma yasağının uygulanması da muhalefetin eleştirilerine yol açmıştı.

Oyunu kullandıktan sonra basına açıklamalarda bulunan muhalefet lideri Ondo Ossa, Ondimba'ya karşı verdiği başkanlık mücadelesinde seçimlere hile karıştırıldığını öne sürmüştü.

2019'da da darbe girişimi olmuştu

Afrika'daki darbe silsilesinin son durağı olan Gabon'da 2019'da da darbe girişimi olmuştu. Afrika'nın istikrarlı ülkelerinden biri olarak görülen Gabon'da, Cumhurbaşkanı Ali Bongo'nun yurt dışında olduğu sırada Teğmen Kelly Ondo Obiang liderliğindeki bazı askerler, 7 Ocak 2019'da ulusal radyoyu ele geçirerek bildiri okudu. İsyancı askerler, Gabon Ulusal Jandarma Müdahale Birimi tarafından yakalandı.

Gabon Cumhurbaşkanı ev hapsinde tutuluyor

Bir grup askerin yönetimi ele geçirdiğini açıkladığı Gabon'da, Cumhurbaşkanı Ali Bongo'nun ev hapsinde tutulduğu belirtildi. Kendilerine "Kurumların Geçişi ve Restorasyonu Komitesi" ismini veren askeri yönetim tarafından yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Bongo'nun ev hapsinde tutulduğu bildirildi. Açıklamada, Bongo'nun oğullarından birinin de "vatana ihanet" suçlamasıyla gözaltına alındığı ifade edildi. Öte yandan Bongo, sosyal medyada paylaşılan video mesaj ile arkadaşlarına ve dünyaya "bir şeyler yapın" çağrısında bulundu.

'Bongo'nun can güvenliği sağlanmalı'

Çin, askerlerin yönetime el koyduklarını duyurduğu Batı Afrika ülkesi Gabon'da düzenin sağlanması ve Cumhurbaşkanı Ali Bongo'nun can güvenliğinin sağlanması çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vang Vınbin, yaptığı açıklamada, "Gabon'daki tüm taraflara ülkenin ve halkın temel çıkarlarını gözetmeye, anlaşmazlıkları diyalog yoluyla çözmeye ve normal düzeni en kısa zamanda tesis etmeye çağırıyoruz" dedi.

Ülkedeki durumu yakından takip ettiklerini ifade eden Sözcü Vang, ulusal barışın ve istikrarın korunması ve Cumhurbaşkanı Bongo'nun "kişisel güvenliğinin garanti altına alınması" çağrısı yaptı.

AB: Bölgedeki istikrarsızlığı artıracak

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Gabon Cumhuriyeti'nde ordunun yönetime el koymasının "tüm bölgede istikrarsızlığı artıracağını" söyledi.

Borrell, AB dönem başkanlığını yürüten İspanya'nın Toledo kentinde düzenlediği AB Savunma Bakanları Gayriresmi Toplantısı'nın girişinde basına konuştu. Gabon'daki darbe için Borrell, "Bölgeden gelen haber karışık. Haberi bu sabah duydum. Resmi bir açıklama yapmak için erken. Ama eğer bu haber doğrulanırsa tüm bölgedeki istikrarsızlığı artırır" dedi.

Borrell ayrıca AB olarak Nijer'deki askeri yönetime ekonomik yaptırım uygulayabilmek için yasal çerçeve benimsenmesinin Toledo'daki toplantıda AB Savunma Bakanları tarafından tavsiye edilebileceğini kaydetti.