‘Bağdat Paktı’nı Türkiye’de ilk kez VBKY yayımladı

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Sovyetler Ortadoğu'ya hâkim olmak istedi ama İngiltere ile ABD buna karşı çıktı. İsrail 1948'de kurulunca Ortadoğu'da artan Arap milliyetçiliği nedeniyle Batılı devletler tutunamadı.

Bunun üzerine ABD komünizm ideolojisine karşı alternatif yollar aradı. Ardından Sovyet yayılmacılığını durdurmak için Türkiye, Irak, İran, Pakistan ve İngiltere'nin asil üyesi olduğu, ABD'nin ise gözlemci olarak yer aldığı "Bağdat Paktı" kuruldu. Yıl: 1955'ti. Türkçe'de ilk kez VakıfBank Kültür Yayınları'nın (VBKY) okura sunduğu "Bağdat Paktı: İngiltere ile Amerika'nın Ortadoğu Savunma Politikaları" isimli kitapta, sürecin tüm hatları anlatılıyor.

Çevirisini Nur Nirven'in yaptığı kitabın yazarı Ortadoğu tarihi uzmanı Prof. Dr. Behçet Kemal Yeşilbursa, "Pakt, II. Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan Sovyet yayılmacılığına karşı İngiltere ve Amerika'nın Ortadoğu'da oluşturmaya çalıştıkları savunma projelerinin (Ortadoğu Komutanlığı, Ortadoğu Savunma Organizasyonu, Kuzey Kuşağı) vücut bulmuş halidir" sözlerini kaydediyor.

Yeşilbursa, dönemin Başbakanı Adnan Menderes'in davet üzerine 6 Ocak 1955'te Irak'a gittiğini, görüşmeler sonunda ise 12 Ocak 1955'te Ortadoğu'da komünizme karşı iş birliği yapma kararının açıklandığını söylüyor.

VBKY'nin yayımladığı "Bağdat Paktı: İngiltere ile Amerika'nın Ortadoğu Savunma Politikaları", paktın doğuşunu, iptalini, ülkelerin tutumu ile 1950'lerdeki uluslararası siyasi atmosferi enine boyuna değerlendiren kapsamlı bir başucu kaynağı. ORHAN DEDE/İSTANBUL