BAE'nin gözü Yemen’de

Yemen krizini geride bıraktığımız 8 yıllık çatışma sürecinde bölgesel etkilerin her geçen gün daha da arttığı görülüyor. 2018 yılının aralık ayında Birleşmiş Milletlerin ara buluculuğunda İsveç'te yapılan barış görüşmelerinde her ne kadar prensip anlaşmasına varıldığı açıklandıysa da, ilerleyen zamanda her iki tarafın da bulunduğu pozisyondan bir gram geri adım atmadığı görüldü.
Yemen'deki krizi takip eden siyasi gözlemciler açısından bu durum bir sürpriz değildi. Zira taraflar daha Stockholm'de iken mutabakatın zafiyet noktaları ön plana çıkmıştı.

 

Küresel mücadele sahası

Zira Yemen krizi sadece bir mezhepsel, etnik veya siyasi çatışma hiç olmadı. Ülkenin sahip olduğu stratejik önemden dolayı bir yanda Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İran gibi bölgesel aktörleri içine çekerken, diğer yandan ABD ve Çin gibi global aktörlerin meydan okumaları, ticari nüfuzları ve stratejik hakimiyet kurma mücadelesi krizi tırmandırdı.
Yemen'de hesaplar Hudeyde Limanı etrafında dönüyor. Bu liman, Şii Husiler açısından hayati önemde. Zira başta silah olmak üzere gıda, yakıt ve temel ihtiyaç malzemelerinin yüzde 90'ını bu limandan sağlıyor.
Bu yönüyle Husiler açısından savaşın devamı için adeta can damarı olan liman, başta Suudi Arabistan ve ABD olmak üzere Batı'nın tanıdığı Hadi hükümetinin ve diğer grupların da ele geçirmek istediği başlıca stratejik hedef konumunda.
Nitekim İsveç'in başkenti Stockholm'de gerçekleşen barış görüşmelerin en önemli gündem maddesi Hudeyde limanının hükümete teslim edilmesi idi. 

Savaş Yemen'in geleceğini de yok ediyor

Siyasi ve askeri düzeyde bu gelişmeler yaşanırken, Yemen'deki insani kriz de giderek derinleşiyor. Savaşın başından bu yana 30 milyonluk Yemen nüfusundan 22 milyon Yemenli, insani yardıma muhtaç hale gelmiş durumunda. Bunlardan yaklaşık 10 milyonu ise acil insani yardıma muhtaç. Mevcut durumda Yemen halkının takriben yüzde 70'i, gıda, su ve temizlik malzemeleri gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Yemen'de yaklaşık 2 milyon Yemenli çocuk okula gidemiyor.
Yemen'in geleceğini karartacak en endişe verici gelişme ise savaş sebebiyle milyonlarca çocuk ve genç küçük yaşlarına rağmen silahlandırarak cepheye sürülmesi.

BAE'nin politikaları yıkım getiriyor

Yemen'deki krizin uzamasının en önemli sebeplerinden biri de BAE'nin bu ülkeye yönelik takip ettiği tek taraflı ve çıkar temelli politikalar. Yemen'e ait yer altı zenginliklerine el koyan, turistik cevher konumundaki Sokotra adasını gasbetmeye çalışan BAE, Yemen üzerinde tam bir etkinlik kurmayı hedefliyor. Nitekim BAE, Yemen'e ait tüm stratejik limanlara el koydu.
Hizam-ı Emni ve Hadramut Seçkinleri gibi militarist silahlı grupları devlet otoritesinin sarsılmasına yol açtı. BAE'nin Yemen stratejisinde tek ve bir Yemen yok. Özellikle güneydeki sosyalist, milliyetçi ve güneyli ayrılıkçıları destekleyerek, Yemen'de kendi siyasi ve kültürel nüfuzunda oluşacak bir yönetimi destekliyor. Nitekim Aden merkezli güney ayrılıkçıları kendi meclislerini kurdu ve Yemen'den ayrılmak istediklerini açıkça ifade ediyorlar. BAE özellikle Yemen'in güney bölgesinde büyük askeri tesisler kurdu.
Söz konusu tesislerde bir yanda işsiz Yemenli gençlere askeri eğitim veriyor, diğer yandan da kalıcı bir şekilde Yemen'de yerleşme planlarını yapıyor. BAE, devlet kontrolünden ayrı olarak silahlı gruplar oluştururken, Blackwater gibi yabancı askeri danışman şirketleri de kiralamış durumunda. Mevcut koşullarda BAE'nin, Güney Yemen'de en etkin ve belirleyici güç haline geldiği söylenebilir.
Riad Dumazeti / İNSAMER