Türkiye'nin fişi dışarı takılı!

ABD'nin Rusya'dan petrol ithalatını yasaklamaya bir adım daha yaklaşmasıyla petrol fiyatlarında yükseliş sürerken, yılbaşından bu yana akaryakıtta bir zam furyası yaşayan Türkiye'de fiyat artışları hız kazandı. ABD'den Rusya'ya henüz bir ambargo gelmese de açıklama, hafta başında küresel petrol fiyatlarını artırmaya yetti. Geçen haftayı 110 doların üzerinde tamamlayan Brent petrol, haftaya 30 dolar birden artışla 14 yılın zirvesinde başladı. Önceki gün 130 doların üzerinde seyreden fiyatlar, dün 110 dolara kadar geriledi. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana petrol fiyatları yaklaşık yüzde 30 yükseldi.

Dış bağımlılık büyük tehlike

Küresel fiyat artışları, enerjide dışa bağımlı olan Türkiye'de ise ekonomik riskleri artırıyor. Türkiye ağırlıklı olarak tükettiği enerjinin yüzde 27'sini doğalgazla karşılıyor. Burada yüzde 99.1 dışa bağımlı. Türkiye tükettiği enerjinin birincil enerji tüketiminde yaklaşık yüzde 29'unu petrolle karşılarken, burada da yüzde 92.4 dışa bağımlı. Yüzde 17 civarında da taş kömürü var. Burada da yüzde 97 dışa bağımlı. Uzmanlar Türkiye'nin enerjide dışa bağımlığının yanlış enerji politikalarından kaynaklandığı görüşünde. Yenilenebilir enerji kaynaklarını devreye alınıp, enerjide daha verimli kullanılsaydı ülkemizin çok daha iyi bir konumda olabileceğine dikkati çeken uzmanların açıklamalarına göre Türkiye'nin 2021 yılında elektrik enerjisi tüketim miktarı 330 milyar kilovat saatken, yıllık güneş enerjisi potansiyeli ise 400 milyar kilovat saati buluyor. Ülkemiz bu güneş enerjisi potansiyelinin yalnoızca yüzde 3'ünü kullanabiliyor. Benzer şekilde ülkemizin rüzgar enerjisi potansiyelinin de yalnızca yüzde 2'si devreye alınabilmiş durumda. Ayrıca enerji verimliliğine ilişkin yapılması gerekenler de yapılırsa uzmanlara göre Türkiye şu an tükettiğinden yüzde 25 daha az enerji tüketebilecek. Ancak maalesef bu adımlar yıllardır atılmıyor. Özelleştirme furyasının Türkiye'nin enerji konusunda geri kalmasına neden olduğunu vurgulayan uzmanlar, Türkiye'nin elektrik üretiminin sadece yüzde 16'sının kamunun elinde olduğunu, petrolde de benzer bir durumun olduğuna dikkat çekiyor.

2022 zamlar yılı olacak

Türkiye'nin 2021'de enerji ithalat faturası 28.8 milyardan 51 milyar dolara çıktı. Uzmanlara göre böyle giderse 2022 yılında petrolde 110-115 dolarlar civarında bir yıllık ortalama fiyat olursa Türkiye, enerji ithalatı için 70 milyar dolar gibi bir fatura ödemek zorunda kalacak. Bu durumun sürdürülebilir olmadığının altını çizen uzmanlara göre bu yıl zam yağmurları Türkiye'nin üzerinden eksik olmayacak. Bu bağlamda akaryakıtın yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 60 zamlandığı Türkiye'de son altı günde benzine 3.74 lira, motorine 6.71 lira zam geldi. 10 Mart itibarıyla ülkemizde benzinin litre fiyatı 20.35 lira, motorin ise 22.84 liradan satılıyor.