Namaz vakitleri beş şeyle bilinir-III

(dünden devam…)

İkindi namazının vakti: İkindi namazının vakti öğle namazının vaktinin çıkışından (asr-ı sani) itibaren başlar güneşin batışına kadar devam eder.

Yazın öğle namazını biraz serinlik çıkıncaya kadar geciktirmek, kışın da ilk vaktinde kılmak müstehabdır. Ali b. Şeybân (r.a.)'dan; "Allah Resûlü (s.a.a.)'e geldik, güneş aydınlık ve parlak olduğu sürece ikindiyi geç kıldırıyordu." (Ebû Dâvud, No.408).

Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "Kim henüz güneş doğmadan sabah namazının bir rekâtına yetişirse, sabah namazına yetişmiş olur. Kim henüz güneş batmadan ikindi namazının bir rekâtına yetişirse, ikindi namazına yetişmiş olur." (Mâlik, vukûtu's-Salât No.5 s.6; Tayâlisî No.381; Şâfiî Sünen s.25; Ümm I,63; VII,178; Ahmed, II,462; Ebû Dâvûd,I,277; Buhârî, Mevâkît 28, I, 144; Müslim, Mesâcid 163; s. 424; Tirmizî, No. 186; Nesâî, Mevâkît 35/4, I, 257; İbn Mâce, No.699; TahâvîI,151; İbn Hibbân,No1482,1555,1581; Beyhakî,I,386).

Buhârî'ye âit bir rivâyette şöyle geçer: "Kim güneş batmadan ikindi namazının bir secdesine yetişirse, namazını tamamlasın! Kim güneş doğmadan sabah namazının bir secdesine yetişirse, namazını tamamlasın!" (Mâlik, vukûtu's-Salât No.5, s.6; Tayâlisî No.381; Şâfiî Sünen s.25; Ümm I,63;VII,178; Ahmed,II,462; Ebû Dâvûd,I,277; Buhârî,Mevâkît 28,I,144; Müslim,Mesâcid 163; s.424; Tirmizî,No.186; Nesâî,Mevâkît 35/4,I,257; İbn Mâce,No.699; Tahâvî I,151;İbn Hibbân, No.1482,1555,1581; Beyhakî,I,386).

Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "Şüphesiz namazın ilk ve son vakti vardır. (…) İkindinin ilk vakti; vakti girince; son vakti ise güneş sararıncadır." (Ahmed,II,232; Tirmizî, No.151; Beyhakî,I,375-6).

İbn Amr b. el-Âs'dan; Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "(…) İkindinin vakti, güneş sararıncaya dek devam eder." (Ebû Dâvud,Nesâî,Müslim,Mesâcid No.174,s.427)

Ancak ikindiden sonra, güneşin sarararak göz kamaştırmaz duruma geldiği andan başlayıp güneş batıncaya kadar süren vakit kerahat vaktidir. İkindi namazını güneş ışınlarının sararmakta olduğu sıralara kadar geciktirmemeli, kerahat vaktine bırakmamalıdır. Bu vakitte sadece ikindi namazının farzı eda edilir.

Akşam namazının vakti: Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "Şüphesiz namazın ilk ve son vakti vardır. (...) Akşamın ilk vakti güneş batınca, son vakti ufuktaki aydınlık kayboluncadır." (Ahmed,II,232; Tirmizî, No.151; Beyhakî,I,375-6).

İbn Amr b. el-Âs'dan; Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "Akşamın vakti, şafak (ufuktaki aydınlık) kayboluncaya dek devam eder." (Ebû Dâvud,Nesâî,Müslim,Mesâcid No.174,s.427).

Akşam namazının vakti, güneş batınca başlar şafağın kaybolmasına kadar devam eder. Şafak, İmam Azam'a göre, akşamleyin ufuktaki kızartıdan sonra meydana gelen beyazlıktır. İmam Ebu Yusuf ile İmam Muhammed ve diğer üç imama göre ve İmam Azam'dan diğer bir rivâyete göre şafak, ufukta meydana gelen kızartıdır. Bu kızartı gidince akşam namazının vakti çıkmış olur. Seleme b. el-Ekva'dan; "Allah Resûlü (s.a.a.), akşam namazını güneşin üst kenarı kaybolup battığı anda kılardı." (Buhârî,Mevâkît 18/3,I,140; Müslim,mesâcîd No.216,s.441; Ebû Dâvud,No.417; Tirmizî,No.164; İbn Mâce,No.688).

Râfi b. Hudeyc'den; "Peygamber (s.a.a.) ile akşamı kılardık. Namazdan sonra (ok atışı yapan) birimiz oklarının düştüğü yeri görebilirdi." (Buhârî,Mevâkît 18/1,I,140; Müslim,mesâcîd No.217,s.426; İbn Mâce,No.687).

Akşam namazını ilk vaktinde kılmak müstehabdır. Akşam namazının vakti dar olduğundan onu geciktirmek uygun olmaz. Bu namazı kızartının kaybolmasına kadar geciktirmemelidir.

Ebû Atiyye şöyle demiştir: 

Bir gün Mesruk ile beraber Hz. Âişe'nin yanına girdik. Mesruk, "Resûl-i Ekrem'in ashâbından iyilik yapmakta kusur etmeyen iki kişi vardır. Bunlardan birisi akşam namazı ve iftar vakti gelince acele ediyor, diğeri geriye bırakıyor" dedi. Hz. Âişe, "Akşam namazında ve iftarda acele davranan kimdir?" diye sordu. Mesruk, "Abdullah İbn-i Mes'ûd'dur" dedi.

Bunun üzerine Hz. Âişe, "Allah'ın Resûlü de öyle yapardı" dedi. (Nevevi,Riyazü's-Salihin,Müslim'den).

Mersed el-Yezenî'den; Ebû Eyyûb gazi olarak yanımıza gelmişti. O zaman Ukbe b. Âmir Mısır'da vali idi. Ukbe, akşamı biraz geç kıldırınca, Ebû Eyyûb şöyle dedi: "Ey Ukbe, nedir bu namaz?" "İşimiz vardı." "Allah Resûlü (s.a.a.)'in şöyle buyurduğunu duymadın mı: Yıldızlar hep birden parlayana dek akşam namazını geciktirmedikleri sürece, ümmetim hayır yahut fıtrat üzerinde olacaktır." (Ahmed,IV, 147; Ebû Dâvud,No.418; el-Hâkim,I,190).

el-Hâris b. Vehb'den; Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "Ümmetim, yıldızlar tümü birden parlayıncaya kadar akşam namazını kılmayı geciktirmedikleri, Hıristiyanlara benzeyerek sabaha acele etmedikleri, cenazeleri (defnetmeleri için) ailelerine bırakmadıkları sürece İslâm üzere olmaya devam edeceklerdir." (Taberânî,el-Mu'cemu'l-Kebîr'inde Heysemî Mecma' I,311).

Hastalık, yolculuk gibi mâzeretlerle veya yemeğin hazır olması gibi bir durum sebebiyle akşam namazını biraz geciktirmek câizdir. Fakat fazla tehiri câiz olmaz. Allah Resûlü (s.a.a.) şöyle buyurdu: "Sofra kurulup da (akşam namazı için) kâmet getirildiği zaman, önce yemeği yiyin, yemeği bitirinceye kadar (namaz için) acele etmeyin!" Bu sebeple İbn Ömer, sofra kurulduğu zaman yemeğe başlardı, bitirinceye kadar imamın kıraat sesini duyduğu halde yemekten kalkmazdı. (Ahmed, II,20; Buhârî Ezân 42,I,164; Tirmizî,No.354; Müslim,mesâcîd 66,s.392; Ebû Dâvud,No.3757; Taberânî,M. es-Sağîr II, 83,96; Beyhakî,III,72-3). 

(devam edecek…)