Kerbela faciasından kim sorumlu?

Prof. Dr. Haydar Baş Hocamızın, 'İmam Hüseyin' eserinde, Kerbela faciasından kimin sorumlu olduğu hususunda şu bilgilere yer veriliyor:

"İbn-i Ziyad, Yezid'in ölümü üzerine, öldürülmekten korkarak Basra'dan kılavuzunun yaptığı uyarıya, "Ben uyumuyorum fakat bir iş üzerinde düşünüyorum" diye karşılık vermiş, kılavuz, "ben senin neler düşündüğünü biliyorum" deyince de, "Haydi ne düşündüğümü haber ver?" demişti. Kılavuz, "Sen herhalde Hüseyin b. Ali'yi öldürdüğüne pişman oluyor, Basra'daki Beya sarayını orada sana verilen maaştan artık mahrum kalacağını zan ve tevehhümle Basralılar'dan öldürdüğün Ehl-i Beyt taraftarlarından dolayı duyduğun pişmanlığı düşünüyorsundur" demiş. İbn-i Ziyad, "Ey Yeşküroğullarından olan kardeş! Sen benim düşündüklerimden hiç birisini tutturamadın! Ben Hüseyin'i öldürdüm amma o mü'minler emirine ve ümmetin topluluğuna karşı koymaya kalkmıştı. Mü'minler emiri de bana yazdı ve onu öldürmemi emretti. Eğer bu yanlış bir hareket idi ise, sorumluluk Yezid'e düşer; bunun sorumlusu Yezid olması gerekir" demişti. (Dineverî, Kitab'ul Ahbar, s.284). 

Ubeydullah bin Ziyad, işlediği korkunç cinayetin vebalini çekerek, evinden, işinden can emniyeti sebebiyle vazgeçmek zorunda kalmıştı. Kerbela faciasından kim sorumlu idi? Ubeydullah'a göre bile emri veren Yezid tek suçlu idi. Ama bu onu temize çıkarmaya yetmez. Çünkü İbn-i Ziyad, 72 kişilik masum bir kafilenin üzerine otuz bin kişilik bir ordu göndermiştir. Suçun ortağıdır. Ömer b. Sa'd da sorumludur. Bu orduları kumanda etmiştir. Başta yapmak istemediği hâlde çok istediği valilik makamı elinden çıkacak korkusu ile bu vebali üstlenmiştir. O da suçun ortağıdır.

İnsanlar basit bir dünyalık menfaati için bazen ebedî hayatlarını görmezlikten gelerek büyük bir vebalin ve günahın içine düşebiliyor. Hz. Hüseyin (a.s.)'a karşı savaşmak istememesine rağmen, valiliği isteme hırsı, onu bu büyük cinayeti işlemeye sürüklemiştir.

Bu katliamda Kûfe halkı da suçludur. İmam Hüseyin (a.s.) saldırının her ânında Cenab-ı Hakka yalvararak, "Hem çağırdılar, hem saldırıyorlar" diyerek yaptıklarının hesabını sormasını istemiştir. Suçun bir ortağı da Kûfe halkıdır. Bu öyle büyük bir vebaldir ki, bu işe dahil olan herkes, hatta İmam (a.s.)'ın ifadesi ile, "Feryadımızı duymamanız, karaltımızı görmemeniz için bu bölgeden uzaklaşın. Çünkü kim feryadımızı duyar veya karaltımızı görür de bize olumlu cevap vermezse veya feryadımıza yetişip yardım etmezse, Allah-u Teala'nın kendisini yüz üstü cehenneme atmasını hak etmiştir." (İkab'ul A'mal, s. 409). Kısaca, herkes bu facianın suçuna, vebaline, günahına ortaktır. 

Bazı Sünnî eserlerde Yezid'in, Resûlullah'ın ciğerparesi İmam Hüseyin (a.s.)'ın şehadeti için üzüntü duyduğundan ve İbn-i Ziyad'ı kınadığından bahsedilmektedir. Mesela M. Asım Köksal'ın "Hz. Hüseyin ve Kerbela Faciası" isimli eserinde; s. 228'de Yezid'in üzüntü ve pişmanlık duyması, s. 229'da Yezid'in Hz. Hüseyin için yas tutmasını karısına emretmesi, s. 234'de Hz. Hüseyin (a.s.) için üç gün mâtem tutulmasını emretmesi, s. 235'de Yezid'in Ali ve Ömer b. Hüseyin olmadan yemek yememesi gibi konular yer almaktadır...

Ancak tarihe mâl olmuş bir cinayeti işleyenlerin ve bu cinayete azmettirenlerin böyle bir pişmanlık duymasına imkan yoktur. Yezid'in yaptığı taammüden işlenen bir soykırımdır ki, bunda pişmanlık söz konusu olamaz. Dolayısıyla, Asım Hoca'nın eserinde yer alan bu bölümlerin gerçeği yansıtmadığını düşünmekteyiz. Bazı Sünnî eserlerde de Yezid'in gerçek karakterine ve yaptıklarına uygun izahlara da rastlanılmaktadır.

Sünnî bir yazar olan Mesudî'nin "Müruc'uz-Zeheb" isimli eserinde şu bilgi vardır: "… Kerbela Olayı'ndan sora Ubeydullah, Yezid ile birlikte onun sarayında bir içiki âleminde bulunmuştur. Bu esnada Yezid, sakisine, kendisine verdiği içkinin aynısından sırdaşı ve yakın arkadaşı olan Ubeydullah'a da vermesini emretmiştir. Sonra da muğanniyelere, şarkılar söylemesini emretmiştir." (Mesudî, Müruc'uz-Zeheb, c.3, s.77)."