Kaya mezarlıklarının sırrı çözülüyor

Erzurum-Pasinler kara yolunun Hamamderesi mevkiinde bulunan, Kültür ve Turizm İl Müdürlüğünce 5 yıl önce 'kaya mezarları' olarak tescili yapılan alanda incelemeler devam ediyor. Kaya mezarları, görüntüsü ve yapılış şekli nedeniyle uzunca bir süredir akademisyen ve tarihçilerin ilgisini çekiyor. Özellikle definecilerin sık sık tahrip ettiği bu alanda inceleme yapan akademisyenler, kaya mezarlarının bulunduğu alanda Anadolu'da ve bölgede yaygın olarak karşılaşılan yer altı şehirlerinden birinin olabileceğini düşünüyor.

'Konum açısından çok önemli'

Son dönemde bu alanda incelemelerde bulunan Atatürk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü, Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi Anabilim Başkanı Prof. Dr. Mehmet Işıklı, kaya mezarlarının bulunduğu alanın konum açısından çok önemli bir noktada bulunduğunu ifade ederek, "Burası uzun zamandır bilinen, bu yüzden de belli başlı çalışmalara konu olmuş bir arkeolojik alandır. Bulunduğumuz nokta, Pasinler Ovası ile Erzurum Ovası'nın ortasında kalıyor. Etrafımıza baktığımızda buranın jeopolitik açıdan da önemli olduğunu görebiliyoruz.
Burada büyük bir kaya kütlesinin içerisine oyulmuş küçüklü büyüklü odalar bulunuyor. Yıllarca burası Anadolu uygarlıklarında ve geleneklerinde yaygın olarak kullanım gören kaya mezarları olarak tanımlandı. Bu tür kaya mezarı örneklerini Doğu Anadolu genelinde Urartularda ve onları izleyen Pers ve Geç Antik Çağ dönemlerinde görebiliyoruz. Urartular, özellikle Van bölgesinde yaptıkları kaya mezarları ile biliniyorlar. Oradan yola çıkarak burası hep kaya mezarlığı olarak bilindi" dedi.

'Bir yer altı şehri çıkabilir'

Işıklı, alanda yaptığı gözlemlere dayanarak bu alanda kaya mezarlarının yanı sıra sürpriz bir şekilde bir yer altı şehrinin çıkabileceğini kaydederek, "Bu alanda, görüldüğü gibi, birbirleri ile bağlantılı çok sayıda kaya odası bulunmakta. Bu odalar ihtimalle yamaç boyunca geniş bir alanda devam etmekte. Biz şu an en yukarı kesimde kalan mekanları görüyoruz. Odalarda nişler, platformlar ve geçişle ilgili ayrıntılar dikkati çekiyor. Bu kadar geniş alana yayılmış kaya odalarının tümünün mezar olma ihtimali çok zor. Bu kadar büyük bir mezarlık alanını kullanan yerleşim nerede? Ayrıca alanda gözlenen çok sayıdaki çanak çömlek parçası, kemikler burada yaşamın bir süre devam ettiğini bize göstermekte. Tabii ki bunların hepsi şimdilik sadece birer ön görü, kesin bir şey söyleyebilmek için burada sitemli bir kazı ve temizlik çalışması yapılmalı" şeklinde konuştu. İHA