İdlib krizi tam bir çıkmazda

Türkiye ve Rusya arasında son bir ayda kriz seviyesine ulaşan İdlib'de sinirler iyice gerilmiş durumda. Bölgede tansiyon yüksek. Şubat başından bu yana İdlib bölgesinde verdiğimiz şehit sayısı 15'e yükseldi. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) bölgeye askeri sevkiyatları da sürüyor. Bu kapsamda TSK, Türkiye'deki farklı birliklerinden komando, mühimmat ve askeri araçları Hatay'ın Reyhanlı ilçesine gönderdi. Fırat'ın doğusundaki Suriye topraklarında konuşlu durumdaki TSK unsurlarından bazıları da İdlib bölgesine kaydırılıyor. Barış Pınarı Harekâtı ile terörden temizlenen Suriye'nin Rasulayn ve Tel Abyad ilçelerinde görevli kirpi ve zırhlılardan oluşan yaklaşık 100 araçlık konvoy, Akçakale ilçesi ve Şanlıurfa kent merkezinden geçerek 20. Zırhlı Tugay Komutanlığına dün ulaştı. Burada lojistik ihtiyaçlarını tamamlayan askeri konvoy Hatay'a doğru dün yola çıktı. 
 

Gerilim açıklamalara yansıdı
 

Türkiye ve Rusya'dan özellikle bu hafta gelen karşılıklı açıklamalar gerilimi daha da tırmandırdı. Rusya destekli Suriye ordusunun İdlib'i abluka altına alarak Türk askerinin bulunduğu mevzileri vurmasının ardından operasyon sinyalleri veren Cumhurbaşkanı Erdoğan, hafta içinde yaptığı açıklamada, "Türkiye, İdlib konusunda kendi harekât planını uygulamak için her türlü hazırlığını yapmıştır. 'Bir gece ansızın gelebiliriz' diyoruz. Daha açık ifadeyle İdlib harekâtı bir an meselesidir" ifadelerini kullanmıştı. Bu sözleri Moskova yanıtsız bırakmadı. Kremlin sözcüsü Dimitry Peskov, Türkiye'nin İdlib'de Suriye ordusuna yönelik yapacağı operasyonun en kötü senaryo olacağı söylemişti. 
 

Savaş ifadesi ilk kez kullanıldı

Dün cuma namazı çıkışında Cumhurbaşkanı Erdoğan, İdlib kiriziyle ilgili önemli açıklamalar yaptı. İdlib'de çok kararlı bir ateşkesin yapılması için Fransa lideri Macron ile Almanya Başbakanı Merkel'in davet yaptıklarını ifade eden Erdoğan, bu davet karşısında muhataplardan henüz beklenen cevabın gelmediğini söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Macron ile Merkel'in 4'lü zirvenin 5 Mart'ta İstanbul'da yapılmasını teklif ettiklerini, Türkiye için bu teklifin makul olduğunu ancak, Rusya lideri Putin'den teklifle ilgili bir açıklama gelmediğini hatırlattı. Erdoğan, şöyle konuştu: "Saat 18.00 (dün) gibi Putin ile telefon görüşmem olacak. Temenni ederim ki bu görüşmeyle de hayırlı bir adım atmış oluruz. Şu an itibarıyla İdlib'deki tüm gelişmeleri ele alacağız. İdlib'de yoğun çatışma durumu orada devam ediyor. Ben buna savaş diyebilirim."

Türkiye'ye doğrudan ilk suçlama

Öte yandan Rusya medyası Moskova'nın Ankara'yı bugüne dek "ilk kez" Suriye'de teröristleri desteklemekle suçladığına dikkati çekti. Rus medyasına konuşan Rusya Savunma Bakanlığından bir yetkili, İdlib'de teröristlerin başlattığı son saldırılar nedeniyle artık Rus uçaklarının Suriye ile birlikte "hava devriyesi" başlatacağını söyledi. Rusya'dan gelen Türkiye'yi suçlayan açıklamalar bunlarla da sınırlı değil. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Türkiye'ye İdlib'le ilgili abartılı açıklamalar yapmayıp bunun yerine diplomatik kanalları devreye alma çağrısında bulundu. Rusya'nın Suriye'deki Tarafları Uzlaştırma Merkezi ise Türkiye'nin Suriye'deki teröristlere destek verdiğini iddia etti. Açıklamada Ankara'ya teröristlerin faaliyetlerine destek vermeyi ve onlara silah sevk etmeyi durdurma çağrısı yapıldı.

Sivillerin geçişine izin ver

Bu arada İdlib'deki çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde yaşayan sivillerin kaçmaya çalıştığı haberleri geliyor. Bu bağlamda açıklamalarda bulunan Rusya Savunma Bakanlığı da dikkat çeken iddialarda bulundu. İdlib'deki çatışmalar nedeniyle yüz binlerce sivilin Türkiye'ye doğru kaçtığı haberlerinin doğru olmadığını savunan Rusya Savunma Bakanlığı, Türkiye'ye çağrıda bulunarak bölgedeki sivillerin Suriye hükümeti tarafından denetlenen alanlara geçişine izin vermesini istedi.  Rusya Savunma Bakanlığı, İdlib'deki durumun insansız hava araçları ve diğer kaynaklar üzerinden izlendiğini belirtti. 

Arabuluculuk hamlesi

Türkiye ile Rusya arasındaki gerilimin çatışmaya dönüşmesinden endişe eden Avrupa ülkeleri, gerilimi sona erdirmek için arabuluculuğa soyundu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Angela Merkel, 20 Şubat'ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dün de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İdlib krizini görüştü. Merkel ve Macron, İdlib krizinin çatışmadan çözülmesi için Erdoğan ve Putin'i 4'lü bir zirvede bir araya gelmeye ikna etmeye çalıştıkları bildiriliyor. Konuyla ilgili gazetecilerin sorusuna Kremlin sözcüsü Peskov, Suriye konulu 4'lü zirve gerçekleştirilmesi konusunun konuşulduğunu, ancak henüz net bir karar alınmadığını da kaydetti. Gazetecilerin, 'İdlib'deki gerginlik Rusya ile Türkiye arasında bir çatışmaya neden olabilir mi' sorusuna ise Peskov, "En kötü senaryolar üzerinden konuşmak istemiyoruz, ancak aynı zamanda bir kez daha Suriye ordusunun İdlib'deki terör örgütleriyle mücadele ettiğini belirtmek gerekiyor. Suriye ordusuna karşı saldırgan eylemlerde bulunan terör örgütlerinin etkisiz hale getirilmesi gerekiyor" yanıtını verdi.

Rusya'dan Ankara'ya heyet gelebilir

Öte yandan önümüzdeki hafta Rusya'dan bir heyetin Ankara'ya gelebileceği ifade ediliyor. Bu ziyaret gerçekleşirse Ankara-Moskova heyetleri arasında üçüncü tur İdlib görüşmeleri başlamış olacak. İlk turu Ankara'da yapılan İdlib bağlamındaki heyet görüşmelerinin ikincisi ise Rusya'da gerçekleşmişti. Görüşmelerde herhangi bir uzlaşma sağlanamamıştı.