Hidayete eriştiren yol, sırat-ı müstakîmdir

Uluhiyeti izah çerçevesinde Fatiha Sûresinde vurgulanan bir gerçek de, mahlûkatın, özellikle mükellef varlıkların, hususiyle insanın başıboş olamayacağı, istikamet üzerine gitmesi gerektiği hususudur.

 

Bu âlemde hiçbir zerre başıboş değildir, her şey "Rabb" sıfatının gereği bir nizama dahildir. Nerede kaldı ki, gayesi Hakk'a yönelmek olan insan başıboş olsun. O halde uluhiyet ve tevhid açısından en önemli unsur, insanın Allah'a yönelmesi ve bu yönelmenin "Sırat-ı Müstakim" şartları içinde olmasıdır.Hidayet Allah'tandır. Hidayete ulaştıran yol, sırat-ı müstakimdir. Hepsi de uluhiyet çerçevesinde, tek olan, eşi ve benzeri olmayan Allah'ın takdiri ile vukubulur. Bu, hiç bir zaman iradeyi geçersiz kılan bir cebriyecilik değildir. Tam tersi iradenin varlığını ve tercihini de içine alan bir gerçektir. Evet, hidayet Allah'tandır, ancak insanın kesbi ve iradesinin tercihi hidayete ulaşmasının sebeplerindendir. Şu kadar var ki, hâlik, fâil, Allah'tır. Kul kesbeder, iradesiyle doğruyu tercih eder, Allah da hidayet yollarını açar, hidayete ulaştırır.Allah tektir. Uluhiyetin şumulu çerçevesinde dalaleti, sapıklığı da yaratır. Ancak bir farkla ki, dalalet ve sapıklıkta rızası yoktur.Hidayet ve dalalet, söz konusu Fatiha Sûresi'nde "Ya Rab! Bizi nimet verdiklerinin yoluna ilet, azıp sapmış, zelil olmuşların yoluna değil." şeklinde ifade edilir.İşte Kur'an'ın özeti olarak nitelenen Fatiha Sûresinde uluhiyet çerçevesinde özetle bu hakikatler vurgulanır ki, bu hakikatler İslâm'ın tevhid itikadının özünü oluşturur.Bütün bu temel tesbitlerin ve burada ifade edemediğimiz diğer gerçeklerin Hz. Mevlâna'nın hayatında, eserlerinde, temsilî izahlarında hakim unsurlar olduklarını görürüz. Uluhiyet çerçevesinde, Fatiha Sûresinin ifade ettiği yüce tesbitler dahilinde ortaya konan, Tevhid gerçeğidir. Bu, Cenab-ı Hakk'ın tek olup, herşeyde hükümran olduğunun ve Allah'ın bâkî olup, bütün mahlûkatın fânî olduğunun ifadesidir.

İman ve İnsan, Prof. Dr. Haydar Baş