Dünya ekonomisi namlunun ucunda!

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin, Çin ile egemenlik ihtilafındaki Tayvan'ı ziyaret etmesi, küresel ekonomi ve siyaset gündemini değiştirirken, dünyanın en önemli çip üreticileri arasında yer alan Tayvan ile en büyük ekonomilerinden ABD ve Çin üçgeninde devreye alınabilecek olası yaptırımların önemli ekonomik sonuçlar doğuracağı belirtiliyor. Rusya-Ukrayna savaşı kapsamında devreye alınan yaptırımların ekonomik etkileri henüz yeni yeni netleşmeye başlanmışken, kırılgan dünya ekonomisi için yeni tehlike çanları Tayvan üzerinden yaşanan ABD-Çin gerilimiyle çalıyor.


Tayvan'ın ekonomik önemi

Dünya ticaretinin yaklaşık üçte birinin güzergahı olan bölgenin merkezinde yer alan Tayvan, 1960'lardan itibaren kaydettiği hızlı kalkınmayla Singapur, Hong Kong ve Güney Kore ile "Asya kaplanları" olarak adlandırılan, yükselen Asya ekonomileri arasında gösteriliyor. Tayvan'ın ekonomisi büyük ölçüde sanayi üretimi ve ihracata dayalı bir yapıya sahip. Geçen yıl toplam gelirinin yaklaşık yüzde 70'ini ihracattan sağlayan Tayvan'ın başlıca ihracat ürünleri olarak yüzde 38.5'lik payıyla elektronik parçaları, yüzde 34.8 ile mikroçip, yüzde 13 ile iletişim cihazları ve yüzde 8 ile metaller göze çarpıyor. Tayvan, ihracatının yüzde 42'sini ise Çin ve Hong Kong'a yapıyor.
Tayvan'ı son dönemde dünya kamuoyunun gündemine taşıyan bir başka kritik konuysa, ABD ve Çin arasındaki teknolojik rekabetin tetiklediği, tedarik zincirlerindeki sıkıntılarla derinleşen 'mikroçip krizi' oldu. Bilgisayarlardan akıllı telefonlara, uçaklardan elektrikli araçlara kadar birçok aygıt ve teknoloji temelini oluşturan mikroçiplerin 3'te 2'sinden fazlasını üreten Tayvan, dünya ekonomisi açısından hayati bir işlevi üstleniyor.

İşin ucunda güç ve para var

Stratejist Özgür Hatipoğlu, gelişmelere ilişkin şunları söyledi: "Tayvan gerçekten Çin'in iddia ettiği gibi anakaranın bir parçası mı? Yoksa özgür bir ülke mi? Aslında bu tam olarak karara bağlanmış bir durum değil. Kağıt üzerinde, bağımsız bir devlet gibi gözükse de iç işlerinde özgür ama dış işlerinde Çin'e bağlı gibi düşünülebilir. Tayvan, ABD'nin Endo-Pasifik bölgesindeki en önemli ticari ortaklarından birisi olmuş ve böylece dünyanın en büyük yarı iletkenler üreticisi konumuna gelmiştir. Yani aslında işin bir ucu yine ekonomiye, paraya diğer ucu da artık devletler arası güç çekişmesinde kendini ispatlamaya dayanmış durumda." AA