Doğu Akdeniz krizi yeniden kızışabilir

Geride bıraktığımız yılın sonuna doğru bir nebze olsun soğuyan Doğu Akdeniz krizi, 2021 yılının ilk ayında yeniden kızışacağa benziyor. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarından sürdürdüğü doğal gaz arama faaliyetleri nedeniyle Avrupa Birliği'ni (AB) ayağa kaldırmıştı. 2020 yılın son çeyreğine Doğu Akdeniz'de yaşanan kriz damga vurmuştu. Türkiye sismik arama ve sondaj gemilerini bölgeye göndermiş, bölge zaman zaman Türk ve Yunan savaş gemilerinin tehlikeli yakınlaşmalarına sahne olmuştu. Sonrasında Türkiye'nindiplomasiye kapı açmak için sismik arama gemilerini limana çekmesiyle krizde geçici bir rahatlama sağlanmıştı. Ancak krizin kızışıp kızışmayacağı Ankara ile Atina arasında gelecek hafta yapılacak istikşafi görüşmelerin akıbetine bağlı.

Askeri heyetler Brüksel'de görüştü

Türkiye ile Yunanistan askeri heyetleri arasında Doğu Akdeniz'de yaşanan kriz konusunda "ayrıştırma usullerinin" ele alınacağı NATO arabuluculuğunda gerçekleşen teknik toplantılar 18 Ocak itibarıyla Brüksel'de yeniden başladı. Söz konusu ayrıştırma usulleri mekanizması ilk olarak 1 Ekim 2020'de kurulmuştu. Doğu Akdeniz'de istenmeyen olaylar ve kaza riskini azaltmayı amaçlayan mekanizma çerçevesinde Türkiye ile Yunanistan arasında denizde ve havadaki ayrıştırmayı kolaylaştıracak bir acil irtibat hattı oluşturulacaktı. Ancak daha sonra görüşmeler tıkanmıştı. NATO'nun girişimleriyle Ankara ve Atina arasında Ege ve Doğu Akdeniz'deki sorunları ele almak için 25 Ocak'ta düzenlenmesi planlanan istikşafi görüşmeler için devam eden çalışmalar kapsamında "ayrıştırma usullerinin" ele alınacağı teknik toplantıların yeniden başlaması geçen ay kararlaştırılmıştı. Bu kapsamda dün Brüksel'de başlayan görüşmeler, istikşafi görüşmelere de zemin oluşturacak.

Almanya'dan kritik ziyaret

Yaklaşan iştikşafi görüşmeler öncesi Almanya önemli diplomatik girişimlerde bulunuyor. Bu kapsamda Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas, resmi bir çalışma ziyareti kapsamında bugün Ankara'ya geldi. Maas, Ankara'da Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'yla görüştü. İki mevkidaşın görüşmesinde gündeme gelen öncelikli konu, Ankara-Atina arasında başlayacak olan istikşafi görüşmeler oldu. Türkiye ziyareti öncesinde açıklamalar yapan Heiko Maas, "Ateşle oynanan oyunun tekrarlanmaması gerektiğini" söylemişti.

Türk yetkililerin Yunanistan ile görüşmelere tekrar başlamasının "önemli bir ilk adım" olduğunu, araştırma gemisi Barbaros Hayreddin Paşa'nın geri çekilmesinin de "Ankara'dan olumlu bir sinyal" olarak algılandığını belirten Alman Bakan, "Bu yüzden mevkidaşım Mevlüt Çavuşoğlu'nu son haftalardaki yapıcı seyrini kararlılıkla sürdürmeye teşvik etmek için Ankara'ya gidiyorum" ifadelerini kullanmıştı. Dün mevkidaşı Maas ile görüşmesinden sonra düzenlenen basın toplantısında açıklamalarda bulunan Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, "Önümüzdeki süreçte Almanya'yla ikili diyalog mekanizmalarımızı canlandırma konusunda mutabık kaldık" dedi. Çavuşoğlu ayrıca, "Avrupa'dan da olumlu adımların gelmesi sayesinde (AB'yle ilişkilerde) daha pozitif atmosfer içindeyiz" ifadelerini kullandı. Almanya Dışişleri Bakanı Maas ise, "Türkiye ile AB arasındaki ilişkilerin derinleşmesini arzu ediyorum" şeklinde konuştu.

Atina uzlaşmaya yakın değil

Peki bugün Brüksel'de askeri heyetleri arasında başlayan 'ayrıştırma usulleri' toplantısı ve 25 Ocak'ta başlaması beklenen istikşafi görüşmeler umut veriyor mu? Bu soruya 'evet' yanıtı vermek kolay değil. Zira Türkiye'nin 'Mavi Vatan' dediği Doğu Akdeniz ve Ege'de Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan hak iddalarından vaz geçmiş değil. Üstelik Rum-Yunan ikilisi Avrupa Birliği'ni de (AB) peşlerine takmış durumda. Yunanistan bir taraftan AB ve BM'ye barış yanlısı görünmeye çalışırken, öte yandan Türkiye'ye karşı silahlanmaya hız vermiş durumda. Bu kapsamda kısa süre önce ABD ile Girit'in Suda Üssünde ortak askeri tatbikat gerçekleştiren Atina, Fransa'dan 18 Rafale savaş uçağı almanını yanı sıra, ABD'den de F-35 almak için talepte bulundu. Dahası Yunanistan geçen yılın son günlerinde İyon Denizindeki karasularını 12 mile çıkardığını ve "kıta sahanlıklarını yaymaya devam edeceği" duyurusunu da yaptı. Bütün bunlar Atina'nın pek de uzlaşıdan taraf olmadının işaretlerinden bir kaçı. Bu durum istikşafi görşmelerde Türkiye taviz vermediği takdirde bir sonuç çıkmasının zor olduğunu ortaya koyuyor.