Borun getirisi sadece 250 milyon $

Sanayiden, deterjan üretimine kadar her alanda kullanılan boru yeterince değerlendiremiyoruz? Bor rezervinde dünya ikincisi olan Türkiye, bu madene işleyecek tesisleri kurumadığı için yıllık sadece 250 milyon dolarlık bir getiriyle yetiniyor Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Jeoloji Mühendisi Doç. Dr. Gültekin Kavuşan, Türkiye'ye yıllık getirisi 250 milyon dolar civarında olan borun, madencilik sektöründe ekonomiye katkı sağlayan madenlerin başında geldiğini söyledi. Günümüzdeki bilimsel çalışmalara bakıldığında, borun, ileri teknoloji ürünlerinde giderek artan bir öneme sahip olabileceğinin anlaşıldığını vurgulayan Kavuşan, ancak Türkiye'nin bor piyasasını kontrol edebilir hale gelebilmesi için, ileri teknoloji üretmesi gerektiğini kaydetti. Bor madeninin Türkiye'deki durumu ve izlenen ekonomik strateji hakkında bilgi veren Doç. Dr. Gültekin Kavuşan, teknolojide faydalanılan önemli bileşiklerden biri olan borun geniş bir kullanım alanı bulunduğunu belirtti. Doç. Dr. Kavuşan, borun kullanım alanlarını şu şekilde sıraladı: "Sabun ve deterjan, cam sanayisi, cam elyafı ve özellikle ısıya dayanıklı cam yapımında, fiberoptik, emaye ve seramik sanayisinde, yangın söndürme endüstrisinde, metalürji ve nükleer sanayisinde kullanılır. Bazı sanayilerde doğrudan kristal formunda kullanıldığı gibi, ergime sıcaklığı 2300 OC olduğundan metalürji endüstrisinde döküm kalıplarının hazırlanmasında da bor işleme sokulur. Tıp ve dişçilikte de kullanım alanları vardır. Demir ve benzeri metallerin 1300 ve 1500 OC'ler üzerinde sıvı hale geçtiği düşünülürse ağır endüstride kaliteli metal dökümünde bordan faydalanılır. Bu önemli bir özelliktir. Çünkü, bu sayede istediğimiz kalıpta istediğimiz dökümü yapabiliriz. Nükleer teknolojide bor doğrudan kullanılmaz. Ancak, yüksek sıcaklığa dayanıklı oluşu nedeniyle nükleer tesislerin yüksek sıcaklık gerektirdiği bölümlerinde ve radyoaktif atıkların muhafaza edildiği kaplarda kullanılır". Çeliğin kalitesini artırmak için çeliğe karıştırılan borun, çeliği aşınmaya karşı son derece dayanıklı hale getirdiğini de kaydeden Kavuşan, "Çeliğe katılım miktarı yüzde 5'i geçmez. Bu küçük bir miktardır. Bu nedenle büyük bir pazar oluşturmaz" dedi. Bor ürünü olan bornitrürün, elmastan sonra bilinen en sert bileşiklerden olduğunu bildiren Kavuşan, bu nedenle bornitrürden torna kalemleri yapımında ve metal aşındırma işlemlerinde yoğun şekilde faydalanıldığını ifade etti.Bornitrürün üretimini dünyada Almanya, ABD, İngiltere, Japonya'nın yaptığını belirten Kavuşan, "Üretim miktarı çok yüksek değildir. Buna karşın dünya ihtiyacının karşılanmasında yeterli olmaktadır" dedi. Türkiye'de ve dünyadaki bor rezervi hakkında bilgi veren Kavuşan, şunları söyledi:"Bor dünyada iki bölgede çok zengindir. Birincisi Güney Amerika'da, yatakları Peru, Bolivya, Arjantin ve Şili sınırları içinde kalan Puna bölgesidir. Puna bölgesinde kırktan fazla yatak vardır. Güney Amerika'daki bu yataklar sıcak su ve gayzerlerle beslendiğinden güncel oluşumlardır. Bu bölgede oluşan kristaller tıpkı Tuz Gölü'nde olduğu gibi, yüzeyden direkt toplanabildiği daha yaşlı kayalar içerisinde de bulunmaktadır. Bu bölgedeki rezervin 100-150 milyon ton civarı olduğu tahmin edilmektedir. İkincisi ise Türkiye'nin Kuzey Ege bölgesidir. Ege Bölgesi'nde Balikesir-Bigadiç ve Susurluk'ta, Bursa-Mustafa Kemal Paşa'da, Kütahya'da, Eskişehir-Kirka'da olmak üzere güncel olmayan 10-20 milyon yıl yaşları arasında değişen yataklar mevcuttur. Bunların üzerindeki örtü dozer ve kepçelerle kaldırılarak cevher alınmaktadır". Kavuşan, Cevherin kil ve benzeri ara katkılardan su ile temizlendiğini, ham bor cevherinin Türkiye'deki üretiminin bu nedenle daha zahmetli ve maliyetli olduğunu kaydetti.