‘Sakın zorba âlimlerden olmayın’

Muaviye b. Vehb şöyle rivayet eder: Ebu Abdullah (Ca'fer Sâdık aleyhisselâm)'ın şöyle dediğini duydum:

"İlim öğrenin, onu yumuşak huylulukla ve ağır başlılıkla süsleyin. İlim öğrettiğiniz kimselere karşı mütevazı olun. İlim öğrenmek istediğiniz kimseler karşısında da mütevazı olun. Sakın zorba âlimlerden olmayın; aksi takdirde bâtıl özellikleriniz, hak özelliklerinizi yok eder."

Haris b. Muğire en-Nasrî rivayet eder ki:

Ebu Abdullah (Ca'fer Sâdık aleyhisselâm), "Allah'tan ancak âlim kulları korkar" (Fatır, 28) ayetiyle ilgili olarak şöyle buyurmuştur: "Bu ayette geçen âlimler niteliğiyle fiilleri, sözlerini doğrulayan kimse kastediliyor. Yoksa fiilleri sözlerini doğrulamayan kimse, âlim olamaz."

Ebu Said el-Kammat, el-Halebi'den, o Ebu Abdullah (Ca'fer Sâdık aleyhisselâm)'dan şöyle rivayet eder:

Emirü'l-Mü'minîn (Ali aleyhisselâm) şöyle buyurdu: "Size gerçek fakihin kim olduğunu haber vereyim mi? İnsanların ümitlerini Allah'ın rahmetinden kesmeyen. Allah'ın azabından emin olmamalarını sağlayan. Allah'a isyan anlamına gelen fiilleri işlemelerine ruhsat vermeyen. Kur'an'ın bir kenara bırakılıp başka kitaplara yönelmelerine neden olmayan kimsedir. Haberiniz olsun! Anlaşılmayan ilimde hayır yoktur. Haberiniz olsun! Düşünülmeyen okumada hayır yoktur. Haberiniz olsun! Tefekkürden yoksun ibadette hayır yoktur." Diğer bir rivayette ise şu ifadeler yer alır: "Haberiniz olsun! Anlaşılmayan ilimde hayır yoktur. Haberiniz olsun! Düşünülmeyen okumada hayır yoktur. Haberiniz olsun! Fıkıhsız ibadette hayır yoktur. Haberiniz olsun! Takvası olmayan kullukta hayır yoktur." Safvan b. Yahya, Ebu'l-Hasan er-Rıza (Ali b. Musa aleyhisselâm)'dan şöyle rivayet eder: "Dinde derin kavrayış sahibi olmanın belirtisi, yumuşaklık ve sessizliktir."

Ahmed b. Muhammed el- Berkî, ashabının bazısından merfu olarak Emirü'l-Mü'minîn (Ali b. Ebu Tâlib aleyhisselâm)'ın şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Eğlenceye düşkünlük ve aldatıcılık, âlimin kalbinde yer edinemezler." Muhammed b. Sinan, merfu olarak İmam'dan rivayet etmiştir ki:

Meryem oğlu İsa şöyle demiştir: "Ey Havariler topluluğu! Sizden bir isteğim var."

Dediler ki: "İsteğin yerine getirilecektir, ey Ruhullah!"

İsa (aleyhisselâm) yerinden kalktı ve onların ayaklarını yıkadı. Dediler ki: "Bunu bizim yapmamız daha yerinde olurdu ey Ruhullah!"

İsa (aleyhisselâm) şöyle dedi: "İnsanlar içinde hizmet etmeye en çok hakkı olanlar âlimlerdir. Bu şekilde tevazu gösterdim ki, siz de benden sonra insanlar arasında bu şekilde tevazu gösteresiniz."

Sonra İsa (aleyhisselâm) şöyle dedi: "Hikmet binası tevazu ile kurulur, kibirle değil. Nitekim ekinler de düz arazilerde yeşerirler, sarp dağlarda değil."